Bahagi 2: Pagkatapos ng Ingay, Tumahimik Din ang Bahay
\nHindi agad nakaposas si Rhea gaya ng sa pelikula.<\/p>\n
Hindi ganoon kaingay ang totoong buhay sa barangay.<\/p>\n
Pero nagsimula agad ang kapalit ng ginawa niya.<\/p>\n
Hiniling ng lalaking taga-pharmacy na ibalik ni Rhea ang 80,000 pesos sa loob ng tatlong araw, kung hindi ay magrereklamo siya sa pulis.<\/p>\n
Si Carlo, ang asawa ni Rhea, tumayo mismo sa labas ng barangay hall at tinawagan ang kapatid niya para sunduin ang dalawang anak nila.<\/p>\n
Pagkatapos, sinabi niya sa harap ng lahat:<\/p>\n
\u2014Hindi ko alam na umabot ka na sa puntong ibebenta mo ang bahay ng ibang tao. Mamaya, umuwi ka sa nanay mo at ikaw ang magpaliwanag.<\/p>\n
Umiyak si Rhea.<\/p>\n
Sumigaw siya na ginagawa niya iyon para sa pamilya.<\/p>\n
Pero sa pagkakataong iyon, walang sumalo sa kanya.<\/p>\n
Dahil narinig nilang lahat ang sariling boses niya.<\/p>\n
Dahil nakita nilang ginawa niyang kasangkapan ang sariling nanay niya.<\/p>\n
Dahil naintindihan nilang kung wala akong video, walang witness, at walang livestream na naiwan, baka kami ni Nico ang nailabas sa kalsada dala ang dalawang bag ng damit.<\/p>\n
Pinapirma si Rhea ng barangay captain sa kasunduan.<\/p>\n
Hindi na siya puwedeng manggulo.<\/p>\n
Hindi siya puwedeng magdala ng ibang tao para sukatin ang bahay.<\/p>\n
Hindi siya puwedeng mag-post ng paninira tungkol sa akin.<\/p>\n
Kailangan niyang burahin ang lahat ng video na nanira sa pangalan ko at mag-post ng public apology sa parehong Facebook account.<\/p>\n
Hindi mahaba ang apology post.<\/p>\n
Pero para kay Rhea, siguro bawat salita ay mas masakit pa kaysa sampal.<\/p>\n
\u201cNag-post ako ng maling impormasyon tungkol kay Alma Santos at sa paninirahan niya sa Unit 14. Humihingi ako ng tawad sa pinsalang naidulot ko sa kanya at sa kanyang anak.\u201d<\/p>\n
Ang mga taong dati ay minura ako sa comment section, biglang siya naman ang binanatan.<\/p>\n
Hindi ko binasa.<\/p>\n
Pagod na ako sa mga korte na gawa sa keyboard.<\/p>\n
Pinakiusapan ko lang ang batang kapitbahay na i-screenshot ang apology post at i-save.<\/p>\n
Hindi para maghiganti.<\/p>\n
Kundi para kung may sumubok ulit gumamit ng crowd para paluhurin ako, may maipapakita akong dahilan para tumigil sila.<\/p>\n
Hindi umuwi si Nanay Celia kay Rhea.<\/p>\n
Bumalik siya sa maliit na kwarto sa likod ng kusina.<\/p>\n
Kinagabihan, habang tinatanggal ko ang kandadong ikinabit ni Rhea sa side gate, tumayo siya sa likod ko.<\/p>\n
\u2014Alma.<\/p>\n
Hindi agad ako lumingon.<\/p>\n
Nagpatuloy siya.<\/p>\n
\u2014Alam kong hindi mo ako kayang patawarin agad.<\/p>\n
Nabuksan ko ang kandado at inilapag sa lupa.<\/p>\n
\u2014Hindi ko alam kung kaya ko kayong patawarin.<\/p>\n
Umiyak si Nanay Celia.<\/p>\n
\u2014Nahihiya ako.<\/p>\n
Humarap ako sa kanya.<\/p>\n
Ang babaeng nasa harap ko ay hindi na ang biyenang nanahimik habang sinisira ng anak niya ang pangalan ko.<\/p>\n
Isa na lang siyang matandang takot mawalan ng bahay, takot mawalan ng anak, takot sa katotohanang matagal niyang itinago.<\/p>\n
Pero hindi kayang burahin ng takot niya ang sugat ko.<\/p>\n
Malinaw kong sinabi:<\/p>\n
\u2014Puwede kayong manatili. Para kay Paolo, para kay Nico, at dahil matagal na rin kayong nakatira rito. Pero simula ngayon, bahay ko ito. Tindahan ko ito. Lahat ng desisyon tungkol sa bahay, hindi na kayo puwedeng magpapasok ng kahit sino para makialam sa pangalan ninyo.<\/p>\n
Paulit-ulit siyang tumango.<\/p>\n
\u2014Oo. Naiintindihan ko.<\/p>\n
\u2014At kailangan ninyong sabihin ang totoo kay Nico.<\/p>\n
Tumingala siya.<\/p>\n
Hindi ako kumurap habang tinitingnan siya.<\/p>\n
\u2014Narinig niyang tinawag na palamunin ang nanay niya. Kailangan niyang marinig mula sa lola niya na hindi ganoon ang nanay niya.<\/p>\n
Tinakpan ni Nanay Celia ang bibig niya at umiyak.<\/p>\n
Noong gabing iyon, nakaupo si Nico sa study table niya, kunwaring nagkukulay pero nakikinig sa bawat kilos sa bahay.<\/p>\n
Pumasok si Nanay Celia at umupo sa tabi niya.<\/p>\n
\u2014Nico.<\/p>\n
Tiningnan siya ng bata, maingat ang mata.<\/p>\n
\u2014May gustong ihingi ng tawad si Lola.<\/p>\n
Hindi nagsalita si Nico.<\/p>\n
Nanginginig ang boses ni Nanay Celia.<\/p>\n
\u2014Ang bahay na ito ay iniwan ng lola Lucia mo para sa mama mo. Hindi kumuha ng kahit ano ang mama mo. Ilang araw na nagsabi ng masasakit na bagay ang mga matatanda. Mali rin si Lola dahil hindi agad nagsabi ng totoo.<\/p>\n
Tumingin sa akin si Nico.<\/p>\n
Tumango ako.<\/p>\n
Mahina niyang tinanong:<\/p>\n
\u2014Ibig sabihin, hindi palamunin si Mama?<\/p>\n
Umiyak nang malakas si Nanay Celia.<\/p>\n
\u2014Hindi. Ang mama mo ang bumuhay sa bahay na ito noong walang gustong makakita ng sakripisyo niya.<\/p>\n
Ibinaba ni Nico ang pangkulay niya.<\/p>\n
Tumakbo siya at niyakap ako.<\/p>\n
Doon ako umiyak.<\/p>\n
Hindi noong may speaker sa eskinita.<\/p>\n
Hindi sa barangay hall.<\/p>\n
Hindi noong pinahiya ako ni Rhea sa Facebook.<\/p>\n
Umiyak ako noong tumigil ang anak ko sa pagdududa sa nanay niya.<\/p>\n
Makalipas ang ilang linggo, tinulungan ako ng barangay na ayusin ang residence records at ang proseso para ma-confirm ang history ng bahay gamit ang old records, testimonies, at dokumentong nakatago sa simbahan.<\/p>\n
Hindi natapos ang lahat sa isang araw.<\/p>\n
Pero sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, naisulat muli ang pangalan ng nanay ko sa tamang lugar.<\/p>\n
Si Lucia Santos ay hindi na lang malabong pangalan sa isang piraso ng semento.<\/p>\n
Siya ang babaeng nagtayo ng pundasyon ng bahay na iyon.<\/p>\n
At ako ang anak niya.<\/p>\n
Muling nagbukas ang sari-sari store ko isang Lunes ng umaga.<\/p>\n
Pinalitan ko ang karatula.<\/p>\n
Hindi na \u201cPaolo and Alma Store\u201d gaya noon.<\/p>\n
Ang inilagay ko:<\/p>\n
\u201cLucia & Alma Sari-Sari.\u201d<\/p>\n
Nang isabit ko ang karatula, matagal itong tinitigan ni Mang Isko mula sa labas.<\/p>\n
Tumango siya.<\/p>\n
\u2014Kapag nakita iyan ng nanay mo, baka pagalitan ka.<\/p>\n
Napatawa ako.<\/p>\n
\u2014Bakit?<\/p>\n
\u2014Masyadong maganda. Mahal siguro.<\/p>\n
Tumawa ako hanggang mangilid ang luha ko.<\/p>\n
Dumating si Ate Luning na may maliit na bungkos ng bulaklak para ilagay sa tabi ng kaha.<\/p>\n
Ang batang kapitbahay ang unang bumili ng soft drink.<\/p>\n
May isang kapitbahay na dati ay nanood habang pinapahiya ako, pumasok at bumili ng isang pakete ng asukal.<\/p>\n
Inilapag niya ang bayad sa kaha, tapos marahang sinabi:<\/p>\n
\u2014Alma, noong araw na iyon, may nasabi akong hindi maganda. Pasensya na.<\/p>\n
Tiningnan ko siya.<\/p>\n
\u2014Salamat sa pagsasabi.<\/p>\n
Hindi ko niyakap ang buong eskinita na parang walang nangyari.<\/p>\n
Hindi ko rin ipinanggap na inosente silang lahat.<\/p>\n
May mga titig na nanakit sa akin.<\/p>\n
May mga katahimikang nagtulak sa akin palapit sa pinto.<\/p>\n
Pero may natutunan ako.<\/p>\n
Hindi lahat ng nanonood ay kalaban.<\/p>\n
May takot lang.<\/p>\n
May mabagal umunawa.<\/p>\n
May kailangan lang makita nang malinaw ang katotohanan bago lumipat sa tamang panig.<\/p>\n
Si Rhea naman, dahil hindi niya naibalik agad ang 80,000 pesos, nireklamo ng taong taga-pharmacy.<\/p>\n
Nalaman ng pamilya ng asawa niya ang utang niya, kaya hindi na siya pinayagang umutang o gumamit ng pangalan nila.<\/p>\n
Ang spa kung saan siya manager ay pinagbitiw siya dahil dinumog ng comments ang page ng shop matapos kumalat ang livestream.<\/p>\n
Ginamit niya ang social media para sirain ang dangal ko.<\/p>\n
Sa huli, social media rin ang nagbalik sa kanya ng inihasik niya.<\/p>\n
Isang buwan matapos iyon, pumunta si Rhea sa bahay.<\/p>\n
Wala na siyang puting blouse.<\/p>\n
Wala na ang pulang lipstick.<\/p>\n
Wala na ang boses na nag-uutos.<\/p>\n
Nakatayo siya sa gate, hawak ang gusot na envelope.<\/p>\n
\u2014Alma, gusto kong makita si Mama.<\/p>\n
Tiningnan ko ang envelope.<\/p>\n
\u2014Pambayad sa utang?<\/p>\n
Kinagat niya ang labi.<\/p>\n
\u2014Parte lang.<\/p>\n
\u2014Ibigay mo sa taong pinagkakautangan mo. Hindi sa akin.<\/p>\n
Yumuko si Rhea.<\/p>\n
\u2014Ako\u2026 sorry.<\/p>\n
Nanahimik ako.<\/p>\n
Hindi agad gumaan ang loob ko sa sorry niya.<\/p>\n
Pero pinatahimik nito ang eskinita.<\/p>\n
Walang nagtago sa kurtina para tumawa.<\/p>\n
Walang naglabas ng cellphone para mag-video.<\/p>\n
Si Rhea lang ang nakatayo roon, mas maliit kaysa noong umagang hawak niya ang mikropono.<\/p>\n
Sinabi ko:<\/p>\n
\u2014Kung gusto mong makita si Mama, pumasok ka. Pero huwag kang magsasalita tungkol sa bahay. Huwag mong kakausapin si Nico na parang kawawa siya. At huwag kang papasok sa tindahan kung hindi kita pinapayagan.<\/p>\n
Tumango siya.<\/p>\n
Habang dumadaan siya sa tabi ko, narinig ko ang pigil niyang boses:<\/p>\n
\u2014Akala ko kapag hindi ako nang-agaw, wala akong matitira.<\/p>\n
Sumagot ako:<\/p>\n
\u2014May nanay ka. May pamilya ka. May trabaho ka. Nawala lang iyon nang sinubukan mong kunin ang hindi sa iyo.<\/p>\n
Hindi na siya nagsalita.<\/p>\n
Mula noon, nagbago si Nanay Celia.<\/p>\n
Hindi siya naging perpekto.<\/p>\n
Madalas pa rin siyang magreklamo ng sakit ng likod.<\/p>\n
Madalas pa rin niyang patayin ang electric fan sa tanghali para makatipid.<\/p>\n
Minsan, nadudulas pa rin ang dila niya at napapabor kay Rhea.<\/p>\n
Pero kapag may kapitbahay na bumabanggit sa lumang gulo, lagi niyang sinasabi:<\/p>\n
\u2014Bahay ito ni Lucia na iniwan kay Alma. Nakatira ako rito dahil mabait ang batang iyan sa akin.<\/p>\n
Unang beses niyang sinabi iyon sa harap ng ibang tao, naghihiwa ako ng sibuyas sa kusina.<\/p>\n
Natigil ang kutsilyo sa kamay ko.<\/p>\n
Hindi ako umiyak.<\/p>\n
Tumingin lang ako sa sahig ng kusina.<\/p>\n
Sa ilalim ng bagong tiles, iniwan ko roon ang batong may ukit na pangalan ng nanay ko.<\/p>\n
Hindi ko tinakpan.<\/p>\n
Hindi ko itinago.<\/p>\n
Inilagay ko ito malapit sa maliit na altar, kung saan nagsisindi ako ng kandila tuwing umaga.<\/p>\n
May minsang nagtanong:<\/p>\n
\u2014Alma, bakit hindi mo itago ang lumang bato para mas malinis tingnan?<\/p>\n
Sumagot ako:<\/p>\n
\u2014Para maalala ng lahat ng papasok dito na bawat bahay ay may pundasyon. Ang taong nakakalimot sa pundasyon niya, matutumba rin balang araw.<\/p>\n
Ngayon, kapag uwian na, tumatakbo si Nico pauwi para tulungan akong mag-ayos ng paninda.<\/p>\n
Hindi na siya nakayuko kapag dumadaan sa maraming tao.<\/p>\n
Minsan, tinanong niya ako:<\/p>\n
\u2014Mama, kapag malaki na ako, magiging akin ba ang bahay na ito?<\/p>\n
Pinunasan ko ang kamay ko at tiningnan siya.<\/p>\n
\u2014Kung aalagaan mo ito nang may kabutihan, oo. Pero kung gagamitin mo ito para paluhurin ang ibang tao, hindi.<\/p>\n
Matagal siyang nag-isip.<\/p>\n
Pagkatapos, nagtanong siya:<\/p>\n
\u2014Ibig sabihin, hindi lang pader at bubong ang bahay?<\/p>\n
Ngumiti ako.<\/p>\n
\u2014Oo. Ang bahay ay lugar kung saan hindi mo kailangang patunayan na karapat-dapat kang manatili.<\/p>\n
Noong gabing iyon, mas huli akong nagsara ng tindahan kaysa dati.<\/p>\n
Tahimik na ang eskinita.<\/p>\n
Wala nang mikropono.<\/p>\n
Wala nang sigawan.<\/p>\n
May malayong tunog lang ng jeepney, amoy ng bawang na ginigisa sa kabilang bahay, at boses ng mga batang nag-aaral sa bukas na bintana.<\/p>\n
Tumayo ako sa harap ng karatulang \u201cLucia & Alma\u201d at hinawakan ang gilid ng kahoy.<\/p>\n
Tatlong taon matapos mamatay si Paolo, doon ko lang naintindihan na hindi ko kailangang humingi ng permiso sa pamilya ng asawa ko para magkaroon ng lugar sa mundo.<\/p>\n
Matagal nang iniwan ng nanay ko ang lugar na iyon para sa akin.<\/p>\n
Masyado lang akong natagalan bago ko tinigilan ang paghingi ng pahintulot sa ibang tao para tumayo nang tuwid.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bahagi 2: Pagkatapos ng Ingay, Tumahimik Din ang Bahay Hindi agad nakaposas si Rhea gaya ng sa pelikula. Hindi ganoon kaingay ang totoong buhay sa barangay. Pero nagsimula agad ang… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":721,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=720"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":722,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions\/722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/viralvideos168.video\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}