**Bahagi 2 — Noong Sinubukan Nilang Palabasin Akong Baliw, Nagsimula Akong Magtipon ng Bawat Resibo, Bawat Boses, at Bawat Kamera**
Hindi agad sumigaw si Rafael. Iyon ang nakakatakot sa kanya. Kapag may kasalanan siya, hindi siya sumasabog kaagad. Tumatahimik muna siya,
kinakalkula niya kung alin ang mas kapani-paniwala: ang kasinungalingan niya o ang sakit ko.
Lumapit siya sa akin at pilit na ngumiti sa nurse na kararating lang sa pinto.
—Miss, pakitingnan nga itong asawa ko. Pagod na pagod kasi. Baka kung anu-ano na ang iniisip.
Ang nurse ay bata pa, marahil bagong duty. Tumingin siya sa akin, pagkatapos sa batang yakap ko.
—Ma’am, may concern po ba kayo sa baby tag?
Bago pa ako makasagot, sumingit si Rafael.
—Wala. Maliit lang. Natakot lang siya kasi first-time mother. Alam mo naman, minsan sobra ang anxiety.
Ang salitang iyon, anxiety, ginamit niya na parang tali. Parang kapag sinabi niyang pagod ako, puyat ako, at bagong panganak ako, awtomatikong mawawala ang bigat ng nakita ko.
Tiningnan ko siya nang diretso.
—Hindi ako anxious. May nakita akong ibang baby card sa crib ng anak ko. May tag na tinanggal. Gusto kong i-check sa records.
Nawala ang ngiti ni Rafael. Si Lia naman ay biglang humikbi.
—Mara, bakit mo kami pinapahiya? Namatayan na nga ako ng asawa, ganito pa ang ibibintang mo sa akin?
Tumigil ang nurse. May ilang nanay sa ward ang napatingin. Eksaktong iyon ang gusto nila. Gawing eksena ang sakit ko. Gawing awa ang panangga nila. Ngunit hindi na ako ang dating Mara na madaling mapahiya. Hinawakan ko nang mas mahigpit si Amara.
—Hindi kita pinapahiya, Lia. Tinanong ko kung bakit nasa crib ng anak ko ang card ng anak mo.
Nanlaki ang mata niya. Tahimik ang ward. Dahan-dahang lumapit ang mas matandang nurse, iyong mukhang ilang dekada nang nakakita ng lahat ng klaseng kasinungalingan sa ospital.
—Ano pong nangyayari rito?
Huminga ako nang malalim.
—Gusto kong ipa-verify ang baby tag ng anak ko, ang newborn screening form, at ang discharge worksheet. Ngayon din.
Mabilis na sumagot si Rafael.
—Hindi kailangan iyan.
Tumingin sa kanya ang matandang nurse.
—Sir, kung nanay ang humihiling, kailangan po naming i-check.
Sa unang pagkakataon, wala siyang nasabi. Dinala nila kami sa maliit na nurse station. Habang naglalakad, ramdam ko ang hapdi ng tahi ko at ang bigat ng tingin ni Rafael sa likod ko. Parang binabantaan niya ako nang walang salita. Pero hindi ko binitiwan si Amara.
Sa nurse station, hinanap nila ang folder ng anak ko. May mali agad. Ang pink copy ng newborn card ni Amara ay nawawala. Ang duplicate discharge slip ay may correction fluid sa bahagi ng pangalan. At sa logbook ng nursery bath schedule, may nakasulat na “Mikaela M.” sa slot na dapat kay Amara.
Tumaas ang kilay ng matandang nurse.
—Sino ang nag-correct nito?
Walang sumagot. Si Rafael ay nakatayo sa gilid, madiin ang hawak sa cellphone niya. Si Lia ay patuloy na umiiyak. Pero ang luha niya ngayon ay hindi na malambot. Kinakabahan na.
Lumapit sa akin si Rafael at bumulong.
—Itigil mo ito, Mara. Pinagmumukha mong kriminal ang asawa mo.
Hindi ako lumingon.
—Hindi ako ang pumipili ng itsura mo ngayon.
Nanigas siya. Maya-maya, dumating ang resident doctor at ang hospital admin officer. Pinaupo nila kami sa maliit na counseling room. Nang tanungin ako kung ano ang nakita ko, hindi ko sinabi lahat. Hindi pa. Sinabi ko lang ang sapat para hindi nila ako ma-dismiss bilang hysterical.
—Nakita ko pong hawak ng asawa ko ang baby tag ng anak namin. May ibang card sa crib. Gusto kong masiguro na walang napalitang dokumento.
Sumabat si Rafael.
—Doktora, pagpasensiyahan ninyo. Postpartum siya. Hindi siya natutulog. Normal lang na paranoid.
Tumingin sa akin ang doktora.
—Ma’am, gusto po ba ninyong magpahinga muna?
Doon ako ngumiti. Mahina. Pagod. Pero malinaw.
—Gusto ko pong magpahinga. Pero bago iyon, gusto kong ma-secure ang CCTV sa hallway, ang nurse station logbook, at ang files ng dalawang sanggol.
Tumigil ang kamay ng admin officer. Hindi niya inaasahan iyon. Hindi rin inasahan ni Rafael.
—Mara, sobra na ito.
Tumingin ako sa kanya.
—Hindi pa nga ako nagsisimula.
Namula ang mukha niya. Nang gabing iyon, hindi ako natulog. Nagkunwari akong tulog, pero bukas ang recording app ko. Narinig ko silang nag-usap sa labas ng ward. Mahina ang boses ni Lia, nanginginig.
—Raf, baka mahuli tayo.
Sumagot siya nang mariin.
—Hindi kung susunod ka sa sinabi ko. Bukas ng umaga, uuwi ka na. Kapag nailabas mo ang bata, ako na ang gagawa ng paraan sa barangay record.
—Paano si Mara?
—Ako ang asawa niya. Ako ang magpapapirma sa kanya. Kapag lumaban siya, sasabihin kong hindi siya stable. May kilala akong doktor na puwedeng gumawa ng note.
Nakahiga ako sa kama, nakatitig sa kisame. Hindi ako umiyak. Wala nang luha. Parang may pinto sa loob ko na isinara. Kinabukasan, dumating ang ina ni Lia. Si Aling Teresita Mercado. Maingay. Matapang. May boses na parang laging may kaaway sa palengke.
Pagpasok pa lang niya, tiningnan na niya ang dalawang sanggol.
—Alin dito ang apo kong pabigat?
Lumamig ang mukha ko. Tinuro ni Lia ang batang hindi niya alam na anak niya talaga. Si Mikaela. Ngunit ang tingin ni Teresita ay napunta kay Amara. Lumapit siya.
—Babae na naman. Gagastos lang sa gatas at diaper. Kung nabuhay lang sana si Carlo, siya ang magdurusa rito.
Kumulo ang dugo ko. Pero bago ako makapagsalita, umiyak si Mikaela sa crib. Napairap si Teresita.
—Ay naku, ang arte. Tatlong araw pa lang, palamunin na.
Kinuha niya ang kumot at marahas na hinatak. Napahakbang ako.
—Huwag ninyong hawakan nang ganyan ang bata.
Tumingin siya sa akin mula ulo hanggang paa.
—At sino ka para magsalita? Ikaw ba ang gagastos?
Ngumiti si Lia nang bahagya. At doon ko nakita ang tunay na mukha niya. Hindi siya biktima. Hindi siya babaeng walang laban. Sanay siyang magtago sa likod ng awa. Biglang pumasok ang matandang nurse.
—Ma’am Mara, puwede po kayong pumunta sa admin office?
Tumayo ako, karga si Amara. Sumunod sa akin si Rafael.
—Iiwan mo rito ang bata.
Hindi ako lumingon.
—Hindi.
—Mara.
Doon ako humarap.
—Subukan mong agawin siya sa akin sa harap ng nurse.
Napatigil siya. Sa admin office, nakaupo ang hospital director. May hawak siyang printed stills mula sa CCTV. Malabo ang kuha, pero sapat. Nandoon si Rafael. Nasa kamay niya ang baby tag. Nandoon si Lia. Nakahawak sa folder. At may isa pang kuha. Isang kuha na nagpahinto sa paghinga ko.
Si Rafael, pasado alas-dos ng madaling araw, pumapasok sa records area na dapat staff lamang ang puwedeng pumasok. Tumingin sa akin ang director.
—Ma’am, kailangan naming itanong. Gusto po ba ninyong gumawa ng formal complaint?
Huminga ako. Sa labas ng glass door, nakita ko si Rafael. Nakatingin siya sa akin. Matigas ang mukha. Parang sinasabi niyang pag-isipan ko. Parang sinasabi niyang asawa ko siya. Parang sinasabi niyang kaya niya pa akong durugin.
Hinawakan ko ang likod ng tenga ni Amara. Ang pulang nunal. Ang liwanag ko. Ang dahilan kung bakit hindi na ako uurong.
—Opo, doktora.
Tumayo si Rafael sa labas. At bago pa ako makapirma sa complaint form, biglang bumukas ang pinto. Pumasok siya, hawak ang cellphone ko. Namumutla ako nang makita iyon. Dahil iyon ang cellphone na may recording. At ngumiti siya na parang nanalo na.
—Hinahanap mo ba ito, Mara?