Hinagkan ko ang noo ng asawa ko bago ang huli niyang operasyon… pero makalipas lang ang 15 minuto, isang bulong ng dalawang nurse ang nagpayanig sa buong mundo ko.
BAHAGI 1
Minsan…
Mas nakakatakot pa ang isang pabulong na usapan kaysa sa isang malakas na sigaw.
Doon ko iyon napatunayan.
Eksaktong 6:45 ng gabi, sa St. Luke’s Medical Center – Global City, Taguig.
Lumabas lang naman ako para bumili ng kape.
Kakapasok lang ng asawa ko sa pre-operative area.
Bago tuluyang nagsara ang pinto…
Hinagkan ko siya sa noo.
Mahigpit niyang hinawakan ang kamay ko.
Namumula ang mga mata niya sa takot.
“Kapag… hindi na ako nagising…”
“Ipangako mo sa akin…”
“Hindi ka mamumuhay nang mag-isa habang buhay.”
Pinilit kong ngumiti.
“Walang mangyayaring masama.”
“Ako ang unang sasalubong sa’yo pagkatapos ng operasyon.”
Mahina siyang tumango.
Pagkatapos…
Dahan-dahan siyang itinulak papasok.
Hindi ko inalis ang tingin ko sa kanya…
Hanggang sa tuluyang magsara ang pinto.
Hindi ko alam…
Na iyon na pala ang huling sandaling buo pa ang tiwala ko sa lahat ng nangyayari.
Ako si Daniel Reyes.
Apatnapu’t limang taong gulang.
Site manager ako sa isang construction company sa Quezon City.
Sanay akong lutasin ang problema gamit ang plano, tawag sa telepono, at trabaho sa construction site.
Pero tatlong buwan na ang nakalipas…
May dumating na problemang hindi ko kayang ayusin.
Ang asawa kong si Angela…
Na-diagnose umano ng advanced pancreatic cancer.
Sinabi ng mga doktor…
Kaunti na lang ang natitira niyang panahon.
At ang operasyon ngayong araw…
Ang huli naming pag-asa.
Kahit ilang buwan lang ang maidagdag sa buhay niya…
Handa akong ibigay ang lahat.
Tatlong taon ang tanda ko kay Angela.
Elementary school teacher siya.
Mahal na mahal siya ng mga estudyante niya.
Araw-araw kasi siyang may dalang storybooks, stickers, at maliliit na pasalubong para sa mga batang nagsisikap magbasa.
Labinsiyam na taon na kaming mag-asawa.
Wala kaming anak.
Pero mayroon kaming matandang aso na ang pangalan ay Buddy.
At isang maliit na hardin sa likod ng bahay…
Na lagi niyang tinatawag na…
“Green Family.”
Simple lang ang buhay namin.
At masaya.
Hanggang sa nagsimula siyang makaramdam ng matinding pananakit ng tiyan.
Isang check-up.
Sinundan ng panibagong laboratory tests.
Mga scan.
Mga resulta.
At sa huli…
Sinabihan kaming cancer iyon.
Ang taong tumulong sa amin mula umpisa hanggang ngayon…
Ay ang ate niyang si Monica Santos.
Anim na taon ang tanda ni Monica kay Angela.
Hospital administrator siya sa isang pribadong ospital sa Makati.
Siya ang nag-asikaso ng lahat.
Mga doktor.
Schedule.
Referral.
Medical records.
Mga gamot.
Mga papeles.
Tuwing halos mawalan na ako ng pag-asa…
Lalapitan niya ako.
Ipapatong ang kamay sa balikat ko.
“Daniel…”
“Malakas ang kapatid ko.”
“Malalampasan din natin ito.”
Noong mga panahong iyon…
Pakiramdam ko…
Wala na akong ibang mapagkakatiwalaan kundi si Monica.
Hindi ko kailanman naisip…
Na darating ang araw…
Na siya mismo ang una kong paghihinalaan.
Habang umiinom ako ng kape sa dulo ng hallway…
May narinig akong dalawang nurse na nag-uusap sa harap ng supply room.
Mahina lang ang boses nila.
“Babaeng pasyente sa Room 806…”
“Si Dr. Cruz ba ang mag-oopera?”
Umiling ang isa.
“Hindi.”
“Wala naman siya sa listahan ng operasyon.”
Biglang nanlamig ang buong katawan ko.
Halos mabitawan ko ang hawak kong baso.
Nagpatuloy pa ang isa.
“Ang mas nakakapagtaka…”
“Parang hindi nga rito galing ang referral papers niya.”
Parang umingay ang tenga ko.
Mabilis akong lumapit sa kanila.
“Sinong pasyente ang tinutukoy ninyo?”
Pareho silang namutla.
Nauutal na sumagot ang isa.
“Sir…”
“Pwede po ba kayong maghintay sandali?”
“Kailangan ko pong tawagin ang supervisor.”
Umiling ako.
Nanginginig ang boses ko.
“Hindi.”
“Sabihin n’yo lang sa akin…”
“Asawa ko…”
“Matutuloy ba ang operasyon niya ngayong araw o hindi?”
Nagkatinginan ang dalawang nurse.
Walang sumagot.
At ang katahimikang iyon…
Mas masakit pa kaysa anumang sagot.
Doon ko unang naramdaman…
Na may isang napakalaking sikreto…
Na matagal nang itinago sa amin.
BAHAGI 2
Makalipas ang sampung minuto…
May isang lalaking naka-abong amerikana ang lumapit sa akin.
Nagpakilala siya.
Atty. Ramon Cruz.
Siya ang namamahala sa Patient Relations Office ng ospital.
Magalang niya akong dinala sa isang pribadong conference room.
Pagpasok ko…
May isang kahon ng tissue sa gitna ng mesa.
Pagkakita ko pa lang doon…
Parang may masamang mangyayari.
Huminga nang malalim si Atty. Ramon.
“Mr. Reyes…”
“May nakita po kaming problema sa records ng asawa ninyo.”
Hindi ko na siya pinatapos.
“Huwag na kayong magsalita nang paikot-ikot.”
“Sabihin n’yo na lang sa akin.”
“Ooperahan ba ang asawa ko…”
“O hindi?”
Ilang segundo siyang natahimik.
Pagkatapos…
Marahan siyang umiling.
“…Hindi po.”
Pakiramdam ko…
May humampas na bakal sa dibdib ko.
“Walang nakaiskedyul na operasyon para kay Mrs. Angela Reyes.”
“At wala ring surgeon na nag-request ng operasyon niya.”
Nanuyo ang lalamunan ko.
“Kung gano’n…”
“Ano ang pinirmahan namin?”
“Ano ang pinaniwalaan namin sa loob ng tatlong buwan?”
Binuksan niya ang isang makapal na folder.
“Iniimbestigahan pa namin.”
“Pero ang unang referral documents…”
“May mga palatandaang maaaring peke ang mga ito.”
Hindi ko na halos marinig ang mga sumunod niyang sinabi.
Tatlong buwan.
Tatlong buwan akong umiiyak nang palihim habang natutulog si Angela.
Tatlong buwan akong nagbabasa ng mga artikulo tungkol sa cancer.
Tatlong buwan naming unti-unting tinanggap na malapit na kaming maghiwalay.
Minsan pa nga…
Kumuha si Angela ng maliit na notebook.
Ngumiti siya nang mahina.
“Kapag nawala ako…”
“Huwag mo akong bihisan ng puti.”
“Dilaw na lang.”
“Mas bagay sa akin.”
Noong gabing iyon…
Yakap-yakap ko siyang umiyak.
Ngayon…
Iniisip ko…
Paano kung wala pala sa mga iyon ang totoo?
Kinagabihan…
Pinayagan akong makita si Angela.
Inaantok pa siya dahil sa gamot.
Nalilito siyang tumingin sa paligid.
“Bakit…”
“Hindi pa ako dinadala sa operating room?”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“May kaunting problema lang sa mga papeles.”
“Ni-rereview pa nila.”
Tinitigan niya ako.
Kilalang-kilala niya ako.
Alam niya agad kapag may itinatago ako.
“Daniel…”
“May nangyari ba?”
Sa unang pagkakataon…
Hindi ko na kayang magsinungaling.
“Hindi ko pa alam.”
“Pero aalamin ko ang buong katotohanan.”
Hindi ako natulog nang gabing iyon.
Isa-isa kong binasa ang lahat ng mensahe ni Monica sa loob ng tatlong buwan.
“Huwag kang mag-alala.”
“Lalaban si Angela.”
“Buti na lang nandito ako.”
“Hindi kayo nag-iisa.”
Habang binabasa ko ang bawat mensahe…
May kakaibang pakiramdam na unti-unting bumalot sa akin.
Parang…
Sobrang dami niyang alam.
Sobrang kontrolado niya ang bawat nangyayari.
Bandang alas-singko ng umaga…
Tinawagan ko si Dr. Sofia Mendoza.
Isa siyang kilalang oncologist sa Cebu.
At dati rin siyang kaklase ni Angela sa kolehiyo.
Tahimik lang siyang nakinig.
Pagkatapos ay sinabi niya.
“Daniel.”
“Ipadala mo sa akin ang lahat.”
“Lahat ng laboratory results.”
“Mga scan.”
“Medical records.”
“Bawat dokumento.”
“Titingnan ko agad.”
Habang isesend ko na sana ang mga files…
Biglang tumunog ang cellphone ko.
Si Monica.
Isang maikling mensahe lang.
“Huwag kang maniwala sa kahit sino sa ospital. Papunta na ako.”
Matagal kong tinitigan ang screen.
At sa unang pagkakataon…
Ayoko na siyang makita.
BAHAGI 3
Bandang tanghali…
Tumawag si Dr. Sofia.
Napakaseriyoso ng boses niya.
“Daniel…”
“Natapos ko nang suriin ang lahat.”
Humigpit ang hawak ko sa telepono.
“Dok…”
“Sabihin n’yo na.”
“Wala na ba talaga kaming pag-asa?”
Ilang segundo siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos…
Mahinahon niyang sinabi.
“Kabaligtaran.”
“Wala akong nakikitang malinaw na ebidensiya na may advanced pancreatic cancer si Angela.”
Para akong nabingi.
“Ano?”
“Maraming resulta ang hindi nagtutugma.”
“May mga laboratory report na mukhang binago.”
“At ang biopsy report…”
“Hindi mukhang orihinal.”
“Kung gusto nating makasiguro…”
“Kailangan nating ulitin ang lahat ng pagsusuri.”
Napaupo ako.
Tatlong buwan.
Tatlong buwan naming inihanda ang sarili namin sa kamatayan.
Tatlong buwan kaming nabuhay sa takot.
Ibinenta ko pa ang lupang minana ko sa ama ko para may pambayad sa gamutan.
At ngayon…
Lumalabas na baka…
Lahat iyon ay kasinungalingan.
Makalipas ang dalawang araw…
Lumabas ang bagong resulta.
Hindi cancer ang sakit ni Angela.
Mayroon lang siyang isang bihirang uri ng chronic pancreatitis.
Magagamot ito.
At napakataas ng tsansa niyang tuluyang gumaling.
Mahigpit niya akong niyakap.
Pareho kaming umiiyak.
Pero hindi pa doon natapos ang lahat.
Natukoy ng imbestigasyon ng ospital…
Na ang taong nagpasimula ng pekeng medical records…
Ay si Monica.
Nakipagsabwatan siya sa isang saradong laboratoryo upang gumawa ng mga pekeng resulta.
Nang tanungin siya ng mga awtoridad…
Bigla siyang umiyak.
At sinabi ang dahilan.
“Lahat…”
“Lahat ng mana…”
“Kay Angela napunta.”
“Ako…”
“Ako ang laging naiiwan.”
“Gusto ko lang…”
“Maranasan niya ring mawalan ng lahat.”
Napaluha si Angela.
“Ate…”
“Hindi kita inagawan ng kahit ano.”
Pero huli na ang lahat.
Makalipas ang tatlong buwan…
Bumalik si Angela sa pagtuturo.
Masayang sinalubong siya ng mga estudyante niya.
Ako naman…
Sa tuwing papasok kami sa ospital para sa check-up…
Mas mahigpit ko nang hinahawakan ang kamay niya.
May nagtanong minsan sa akin.
“Pagkatapos ng lahat ng pinagdaanan mo…”
“Ano ang pinakanatatakutan mo?”
Ngumiti ako nang mapait.
“Hindi ang cancer.”
“Hindi rin ang kamatayan.”
“Kundi ang araw na nalaman kong…”
“May mga taong pinakamamahal mo…”
“Na sila rin palang pinakamagaling manakit sa’yo.”