Bahagi 2 — Nang Gawin Naming Sabay-sabay ang Eksperimento sa Buong Building, Isang Unit Lang ang Hindi Namatay ang Ilaw, at Doon Nabunyag ang Amoy ng Panloloko
Hindi ako natulog nang gabing iyon.
Pagbalik ko sa unit, nakaupo lang ako sa sahig, nakasandal sa pinto, hawak ang cellphone na may video ng metro.
Pinanood ko iyon nang paulit-ulit.
Patay ang breaker ko.
Patay ang ilaw ko.
Patay ang ref ko.
Pero tumatakbo ang metro.
Hindi ito pakiramdam.
Hindi ito hinala.
Ebidensiya ito.
Alas-tres ng umaga, nag-send ako ng maikling mensahe sa group chat.
—Nag-test ako ngayong gabi. Pinatay ko ang main breaker ng Unit 4B. Tumatakbo pa rin ang metro ko. May video ako.
Ipinadala ko ang video.
Tahimik ang group chat nang halos isang minuto.
Pagkatapos, parang may sumabog na palayok.
Si Ate Lorie ang unang nag-react.
—Diyos ko. Iyan na nga.
Si Aling Nena, nag-send ng voice message. Nanginginig ang boses niya.
—Mga anak, ibig sabihin ba, may gumagamit ng kuryente namin?
Sumagot si Kuya Joel.
—Hindi lang gumagamit. Pinagbabayad tayo.
Si Mang Renato, na bihirang online nang madaling-araw, biglang nag-message.
—Ma’am Mara, sana po hindi muna kayo nag-post ng ganito sa group chat. Maaari pong magdulot ng panic.
Napangisi ako kahit pagod na pagod ako.
—Mang Renato, ang ₱9,800 bill ko po ang nagdulot ng panic, hindi ang video.
Hindi siya sumagot.
Pero si Kuya Jun, ang night guard, nag-message sa akin nang private.
“Ma’am, pasensya na po. Hindi ko alam kung dapat kong sabihin ito, pero hindi po ito unang beses na may tunog sa utility room.”
Naupo ako nang tuwid.
Tinawagan ko siya.
Mahina ang boses niya nang sumagot.
—Kuya Jun, ano ibig mong sabihin?
Narinig ko siyang lumunok.
—May ilang gabi po, mga alas-dos o alas-tres, may pumapasok doon. Akala ko maintenance. May susi kasi sila.
—Sino?
—Hindi ko po laging nakikita. Pero dalawang beses ko pong nakita si Sir Carlo ng 6F na bumaba. May dala siyang itim na bag. Sabi niya, may inaayos lang daw siyang router kasi IT daw siya ng building.
Nanlamig ang batok ko.
—IT siya ng building?
—Hindi ko po alam, ma’am. Iyon po ang sinabi niya.
—Sinabi ba ni Mang Renato na may authority siya?
Matagal bago sumagot si Kuya Jun.
—Minsan po, oo. Sabi ni Mang Renato, huwag ko na raw pakialaman kasi “special tenant” daw si Sir Carlo.
Special tenant.
Dalawang salitang parang pako na dahan-dahang bumaon sa utak ko.
Kinabukasan, hindi ako pumasok sa trabaho.
Nag-file ako ng emergency leave. Hindi ako makapag-focus sa kahit ano habang alam kong may taong kumukuha ng kuryente ko at baka kasabwat pa ang mismong admin.
Alas-nuwebe ng umaga, bumaba ako sa lobby.
Nandoon si Mang Renato, nakasuot ng polo shirt na may logo ng building. Sa harap niya, may tasa ng instant coffee at lumang calculator.
Nang makita niya ako, biglang nanigas ang mukha niya.
—Ma’am Mara, tungkol sa kagabi—
—Gusto kong makita ang maintenance log ng utility room.
Kumunot ang noo niya.
—Hindi po puwede. Internal document po iyon.
—Kung internal document iyan, bakit may tenant na nakakapasok doon nang madaling-araw?
Namula ang tainga niya.
—Sino po nagsabi niyan?
—Hindi iyon ang tanong ko.
Tumayo siya.
—Ma’am, huwag po tayong mag-akusa kung wala tayong proof.
Inangat ko ang cellphone ko.
—May proof akong tumatakbo ang metro ko kahit patay ang breaker ko. May proof akong may ilaw sa utility room kagabi. At may witness na may taong pumapasok doon kapag tulog na ang building.
Natahimik siya.
Iyon ang unang pagkakataon na nakita kong natakot si Mang Renato.
Pero mabilis niyang itinago iyon.
—Sige po, mag-request tayo sa electrical contractor. Pero hindi po puwedeng basta-basta buksan ang utility room. Delikado po iyan.
—Delikado nga. Kaya dapat mas lalong buksan.
Lumapit si Ate Lorie mula sa elevator.
Hindi ko alam na nasa likod ko pala siya.
—Tama si Mara. Buksan n’yo.
Sumunod si Kuya Joel.
—Buksan n’yo na, Mang Renato. Lahat kami nagbabayad dito.
Mula sa hagdan, bumaba si Aling Nena, hawak ang tungkod ng asawa niya.
—Anak, kung may gumagamit ng kuryente namin, kailangan naming malaman. Pension lang ang pambayad namin.
Isa-isang dumating ang mga kapitbahay.
Parang kusa silang tinawag ng galit.
Sa loob ng sampung minuto, napuno ang lobby.
May mga naka-pambahay.
May galing night shift.
May bitbit na bata.
May senior citizen.
May tenant na hawak ang sariling Meralco bill na parang ebidensiya sa korte.
Napilitan si Mang Renato na humarap sa lahat.
—Mga tenants, please po, kalma lang. Tatawagan ko muna ang maintenance.
Si Ate Lorie, hindi nagpatalo.
—Ngayon. Dito. Sa harap namin.
Tumawag siya.
Pero habang nagsasalita siya sa cellphone, napansin kong nanginginig ang kamay niya.
Pagkatapos ng tawag, sinabi niyang darating daw ang maintenance mamayang hapon.
Hindi pumayag ang mga tao.
—Bakit hapon pa?
—Baka may magtanggal ng ebidensiya.
—Bantayan natin ang utility room.
Iyon ang naging simula ng bantay.
Mula alas-diyes ng umaga hanggang hapon, may tao sa lobby. Nagdala si Aling Nena ng monobloc chair. Si Kuya Joel, nagdala ng extension cord para sa mga cellphone. Si Ate Lorie, nagdala ng kape at pandesal.
Ako naman, gumawa ng spreadsheet sa phone.
Unit number.
Last month bill.
Current bill.
May aircon ba?
May unusual appliances ba?
May test ba sa breaker?
Result.
Habang nag-iipon kami ng datos, lalong lumilinaw ang pattern.
Halos lahat ng units sa kaliwang wing ng building, sobrang taas ang bill.
Units 2B, 3B, 4B, 5B.
Pati 2C, 3C, 4C, 5C.
Pero may kakaiba.
Unit 6F, ang unit ni Carlo, hindi nagreklamo.
Wala siyang message sa group chat.
Wala siyang binigay na bill.
At nang tinanong ni Ate Lorie sa chat,
—Carlo, magkano bill mo this month?
Wala siyang sagot.
Kahit online siya.
Nakita namin ang maliit na green dot sa profile niya.
Online.
Pero tahimik.
Bandang alas-kuwatro ng hapon, dumating ang dalawang maintenance staff mula sa contractor. Kasama nila ang isang electrician na si Mang Efren, payat, kulubot ang mukha, pero matalim ang mata.
Pagdating niya, hindi siya nagpakipot.
—Sino po ang unit na nag-test ng breaker?
Lumapit ako.
—Ako po. 4B.
Pinakita ko ang video.
Pinanood niya nang walang salita.
Pagkatapos, tumingin siya sa metro.
—Hindi normal ito.
Tumahimik ang lobby.
Si Mang Renato, biglang sumingit.
—Baka po faulty meter lang.
Tiningnan siya ni Mang Efren.
—Kung isang metro lang, puwede. Pero kung halos kalahating building, hindi na meter ang problema.
May pumalakpak mula sa likod. Si Ate Lorie.
—Ayun. Narinig n’yo?
Humingi si Mang Efren ng susi sa utility room.
Si Mang Renato, nag-alangan.
—Sir, baka kailangan muna ng written authorization.
—Ako ang electrician na tinawag n’yo. Kung may electrical hazard dito, obligation kong tingnan. Kung ayaw n’yo buksan, tatawag ako ng barangay at Meralco inspection.
Nakita kong kumurap nang mabilis si Mang Renato.
Wala na siyang lusot.
Kinuha niya ang susi sa drawer.
Ngunit bago niya pa ito maipasok sa lock, bumukas ang elevator.
Lumabas si Carlo ng 6F.
Nakasuot siya ng itim na hoodie, kahit mainit. May backpack siya sa isang balikat. Pawis ang noo niya, pero pilit ang ngiti.
—Ano po ang nangyayari rito?
Lahat kami napatingin sa kanya.
Si Ate Lorie, diretso agad.
—Ikaw, Carlo. Magkano bill mo?
Tumawa siya nang mahina.
—Bakit ako ang tinatanong n’yo?
—Kasi lahat kami mataas ang bill. Ikaw lang tahimik.
Nagtaas siya ng kilay.
—Hindi ba puwedeng private matter ang bill ko?
Sumingit si Kuya Joel.
—Puwede. Pero kung ikaw ang dahilan ng bill namin, hindi na private iyon.
Nagbago ang mukha ni Carlo.
Nawala ang ngiti.
Tumingin siya kay Mang Renato.
Hindi iyon normal na tingin.
Hindi tingin ng tenant sa admin.
Tingin iyon ng taong may alam silang dalawa.
Tumingin din si Mang Renato sa kanya, mabilis, parang babala.
Nakita iyon ni Mang Efren.
Nakita rin naming lahat.
—Bubuksan ko na po ang utility room, sabi ni Mang Efren.
Biglang humakbang si Carlo.
—Wait. Delikado iyan. Hindi ba dapat may proper permit?
Natawa si Ate Lorie.
—Bakit ka kinakabahan? Hindi naman unit mo ang bubuksan.
Sumagot siya, medyo mataas na ang boses.
—Concerned lang ako. Electrical hazard iyan.
Humakbang ako palapit.
—Carlo, kagabi may ilaw sa utility room. May gumalaw sa loob. Alam mo ba kung sino iyon?
Tumitig siya sa akin.
—Hindi.
Pero masyado siyang mabilis sumagot.
Binuksan ni Mang Renato ang pinto.
Pagkabukas pa lang, kumalat agad ang amoy ng mainit na plastik.
Hindi sunog.
Pero iyong amoy ng wire na matagal nang umiinit.
Napaatras si Aling Nena.
—Ay, Diyos ko, ano iyang amoy?
Tinapat ni Kuya Jun ang flashlight.
Sa loob ng utility room, una naming nakita ang karaniwang electrical panels.
Makapal na conduit.
Mga labeled breaker.
Mga kable na maayos dapat nakalinya.
Pero sa likod ng panel, may mga karagdagang kable.
Hindi sila kasama sa original wiring.
May itim na electrical tape.
May orange extension-grade wire.
May mga clamp na mukhang minadali.
At may apat na maliit na conduit na umaakyat sa kisame, papunta sa vertical shaft.
Hindi kumibo ang sinuman.
Maging si Ate Lorie, na kanina pa maingay, natahimik.
Lumapit si Mang Efren, pero hindi niya agad hinawakan.
Kinuha niya ang flashlight, tiningnan ang koneksiyon, at bumuntong-hininga.
—May illegal tapping dito.
Parang may sumuntok sa buong lobby.
Nag-ingay ang mga tao.
—Sabi na nga ba!
—Sino gumawa niyan?
—Puwede bang masunog ang building?
Tumingin si Mang Efren sa amin.
—Oo. Puwede.
Doon ako mas kinilabutan.
Hindi lang pala pera ang ninanakaw sa amin.
Kaligtasan din.
Puwedeng nasusunog na pala ang mga pader namin gabi-gabi habang natutulog kami.
Tiningnan ni Mang Efren ang direksiyon ng kable.
—Aakyat ito sa shaft. Kailangan nating sundan.
Si Mang Renato, namutla.
—Baka hindi na kailangan ngayon. I-isolate na lang muna natin.
—Kailangan ngayon, sagot ni Mang Efren.
Tumingin siya kay Kuya Jun.
—May access ba sa rooftop at service shaft?
—Meron po, pero susi po ni admin.
Muling napunta ang tingin kay Mang Renato.
Nanginginig na ang labi niya.
—Nasa office ang susi.
Bago siya makagalaw, biglang umatras si Carlo.
Tahimik lang.
Pero nakita ko.
Hinila niya ang backpack strap niya, parang aalis.
—Saan ka pupunta? tanong ni Kuya Joel.
—May meeting ako.
Hinarangan siya ni Ate Lorie.
—Ngayon? Habang nahuli ang jumper sa building?
Pilit siyang tumawa.
—Hindi ko problema iyan.
Pero noong bumukas ang zipper ng backpack niya habang umatras siya, may nahulog.
Isang maliit na roll ng itim na electrical tape.
Tapos isang digital clamp meter.
Tumama iyon sa sahig ng lobby.
Tahimik ang lahat.
Tumingin si Carlo sa gamit.
Tumingin kami sa kanya.
At sa unang pagkakataon, wala siyang naisagot.
Si Mang Efren ang yumuko para pulutin ang clamp meter.
Tiningnan niya iyon.
Pagkatapos, tumingin kay Carlo.
—Technician ka?
Namumutla na siya.
—Freelancer ako.
—Freelancer sa ano?
Hindi sumagot.
Doon pumasok sa lobby ang asawa ni Aling Nena, si Tatay Ben, hawak ang isang lumang resibo.
Mahina ang boses niya, pero malinaw.
—Hindi lang iyan ang gamit niya.
Lahat kami napalingon.
Inabot niya sa akin ang resibo.
—Nakita ko ito sa basurahan sa likod noong isang araw. Akala ko wala lang. Pero pangalan niya iyan, hindi ba?
Tiningnan ko ang resibo.
Isang delivery receipt mula sa computer hardware shop sa Gilmore.
Nakalista ang items.
Six high-powered graphic cards.
Industrial cooling fan.
Power supply units.
Rack frame.
At nakapangalan kay Carlo Dizon.
Sa ibaba, may delivery address.
Unit 6F, Sampaguita Residences.
Pakiramdam ko huminto ang oras.
Hindi ito simpleng tenant na gumagamit ng extra fan.
Hindi ito maliit na jumper para makatipid sa ilaw.
May malaking operation sa loob ng unit niya.
Kaya pala gabi ang lakas ng konsumo.
Kaya pala may ugong.
Kaya pala tahimik siya sa chat.
Kaya pala ayaw niyang buksan ang utility room.
Hinawakan ni Ate Lorie ang resibo, binasa, at napamura.
—Ano ito? Crypto mining?
Hindi sumagot si Carlo.
Pero ang pananahimik niya ang sagot.
Biglang nag-vibrate ang cellphone ko.
Message mula kay Kuya Jun.
“Ma’am, may CCTV clip ako kagabi. Si Sir Carlo ang lumabas sa utility room.”
Nanigas ang kamay ko.
Tiningnan ko si Carlo.
Tumingin din siya sa cellphone ko.
Parang alam niyang may dumating na masamang balita.
Binuksan ko ang video.
Malabo ang kuha, pero sapat.
Alas-dos dise-sais ng madaling-araw.
Bukas ang utility room.
Lumabas si Carlo.
May dala siyang itim na bag.
Kasunod niya, si Mang Renato.
Magkasama silang lumabas.
Si Mang Renato ang nag-lock ng pinto.
Hindi na lang si Carlo.
Kasama si Mang Renato.
Nang ipakita ko ang screen sa lahat, may tunog na lumabas mula sa bibig ni Aling Nena.
Hindi iyak.
Hindi sigaw.
Parang hangin na biglang naubos.
—Renato… ikaw?
Napaatras si Mang Renato.
—Hindi. Hindi iyan ang iniisip n’yo.
Si Kuya Joel, pulang-pula na ang mukha.
—Ano pa ang dapat naming isipin? Naglalakad ka sa likod niya galing utility room nang madaling-araw!
Nagtaas ng kamay si Mang Renato.
—May explanation ito.
Pero bago niya matapos, tumakbo si Carlo papunta sa hagdan.
Hindi siya naglakad.
Tumakbo siya.
Bitbit ang backpack.
Si Kuya Joel at dalawang tenant ang sumunod.
Nagkagulo ang lobby.
Sumigaw si Ate Lorie.
—Huwag n’yo siyang hayaang makaakyat sa 6F!
Sumunod ako, kahit nangangatog ang tuhod ko.
Umakyat kami sa hagdan dahil mabagal ang elevator.
Rinig na rinig ang yabag ni Carlo sa itaas.
Pagdating namin sa sixth floor, nakabukas ang pinto ng Unit 6F.
Mula sa loob, lumabas ang matinding ugong.
Mas malakas kaysa sa lahat ng narinig namin dati.
Parang maliit na planta.
Parang sampung aircon na sabay-sabay humihinga.
At sa loob ng unit, sa ilalim ng asul na ilaw ng mga makina, nakita namin ang dahilan kung bakit halos mabaliw ang buong building sa taas ng kuryente.
Hindi sala ang Unit 6F.
Hindi simpleng tirahan.
Puno ito ng metal racks, umiikot na fans, kumikislap na ilaw, at makakapal na kable na tumatakbo mula sa bintana, kisame, at sahig.
Si Carlo, nasa gitna ng kwarto, nagmamadaling binubunot ang mga wire.
Paglingon niya sa amin, hawak niya ang isang maliit na portable drive.
At sa likod niya, may spark na biglang kumislap mula sa overloaded extension.
Sumigaw si Mang Efren mula sa likod namin.
—Lumayo kayo! Puputok iyan!