Dahan-dahang lumuhod si Aling Mila sa harap ng itim na plastic bag.
Parang biglang lumiit ang buong kwarto. Parang naubos ang hangin. Parang bawat patak ng ambon sa yero ay tunog ng puso niyang unti-unting nadudurog.
“Jessa…” nanginginig niyang sabi. “Ano ito?”
Hindi makatingin nang diretso ang dalaga.
“Hindi ko po alam lahat, Nay. Pero bago po siya umalis noong isang gabi, iniwan niya po ’yan sa akin. Sabi niya… kapag dumating kayo, huwag ko raw itago.”
“Umalis?” Napakapit si Aling Mila sa gilid ng kutson. “Saan siya pumunta?”
Nangingilid ang luha ni Jessa.
“Dinala po siya sa ospital.”
Napatigil si Aling Mila.
“Anong ospital?”
“Sa Jose Reyes po. Pero sabi niya, huwag daw po kayong tawagan. Ayaw niyang mag-alala kayo.”
Parang may kumurot sa loob ng dibdib ni Aling Mila.
“Anong nangyari sa anak ko?”
Tahimik na umupo si Jessa sa sahig. Kinagat niya ang labi bago nagsalita.
“Bumagsak po siya sa eskinita, Nay. Galing siya sa trabaho. Basa siya sa ulan. Akala namin nadulas lang. Pero nang buhatin namin, ang gaan-gaan niya. Parang wala nang laman ang katawan niya.”
Tinakpan ni Aling Mila ang bibig niya.
“Hindi… hindi puwede. Sabi niya okay siya. Sabi niya libre pagkain sa trabaho. Sabi niya may staff house…”
Napahagulgol si Jessa.
“Wala po siyang staff house, Nay.”
Parang huminto ang mundo.
Tiningnan ni Aling Mila ang kutson sa sahig.
“Ito po ang tinutulugan niya,” sabi ni Jessa. “₱2,500 ang upa niya rito. Tubig at kuryente pa. Kapag wala siyang overtime, instant noodles lang ang kinakain niya. Minsan kape lang.”
Umiling si Aling Mila, parang ayaw tanggapin ng katawan niya ang naririnig.
“Hindi… may sahod siya. Nagpapadala siya sa akin…”
“’Yun nga po, Nay.” Huminga nang malalim si Jessa. “Halos lahat po ng sahod niya, sa inyo niya pinapadala.”
Nanginginig ang mga kamay ni Aling Mila habang kinalag niya ang tali ng plastic bag.
Sa loob, hindi laman ng patay na katawan ang nakita niya.
Mas masakit pa roon.
Mga sobre.
Dose-dosenang sobre.
Lahat may petsa.
May nakasulat sa bawat isa.
“Padala kay Nanay — January.”
“Padala kay Nanay — February.”
“Gamot ni Nanay.”
“Utang sa bahay.”
“Pambili ng salamin ni Nanay.”