HINDI BINIGYAN NG MANA ANG BUNSO KAHIT “SIYA LANG NAMAN ANG NAG-ALAGA” SA MAGULANG, PERO NAMUTLA ANG MGA KAPATID NANG MALAMANG ANG MANA NA MAPUPUNTA SA KANILA AY NAKAKAPANLUMO
Naka-itim na designer suit si Rico at naka-itim na silk dress naman si Gemma. Kakalibing lang ng kanilang amang si Don Fernando, pero parang nasa business meeting na agad sila sa loob ng opisina ni Attorney Salazar.
Sa isang sulok, nakaupo si Ana, ang bunso. Simple lang ang suot, mugto ang mga mata, at tahimik. Siya ang nag-iisang naiwan sa mansyon para alagaan ang ama noong na-bedridden ito ng limang taon dahil sa cancer. Sina Rico at Gemma ay nasa abroad, nagpapakasarap sa buhay at umuuwi lang kapag Pasko.
“Attorney, pakibilisan naman,” iritang sabi ni Rico, tumitingin sa kanyang Rolex. “May flight pa ako pabalik ng Dubai bukas. Basahin na natin kung alin ang mapupunta sa akin.”
“Oo nga,” dagdag ni Gemma. “Gusto ko nang malaman kung sa akin ba mapupunta ang Jewelry Collection ni Mommy at ang mansyon.”
Binuksan ni Attorney Salazar ang Last Will and Testament.
“Makinig kayong mabuti,” seryosong sabi ng abogado. “Ito ang huling desisyon ng Don.”
Umayos ng upo ang dalawa. Si Ana, nakayuko lang.
“Una,” basa ng abogado. “Para sa panganay kong si Rico. Ipinapamana ko sa’yo ang Fernando Construction Firm at lahat ng heavy equipment nito, pati na ang Commercial Building sa Makati.”
Napapalakpak si Rico. “Yes! Sabi ko na nga ba! Jackpot! Salamat, Dad!”
“Pangalawa,” patuloy ni Attorney. “Para sa anak kong si Gemma. Ipinapamana ko sa’yo ang Villa Fernando sa Alabang, kasama ang lahat ng alahas, antique furniture, at tatlong luxury cars sa garahe.”
Napahawak sa dibdib si Gemma sa tuwa. “Oh my God! Sa akin ang mansyon! Finally!”
Tumingin silang dalawa kay Ana nang may halong pang-iinsulto.
“At para kay Ana…” huminto sandali ang abogado.
Ngumisi si Rico. “Ano kaya sa kanya? Yung lumang wheelchair ni Daddy?”
Nagtawanan sina Rico at Gemma.
“At para sa bunso kong si Ana,” pagpapatuloy ni Attorney Salazar, ang boses ay naging malumanay. “Ipinapamana ko sa’yo ang isang lumang kahon ng sapatos na nasa ilalim ng aking kama. Iyon lang ang tanging makukuha mo sa aking yaman.”
Sandaling natahimik ang silid bago sumabog sa tawa sina Rico at Gemma.
“Isang kahon ng sapatos?!” hagalpak ni Rico. “Limang taon kang nagpaka-yaya, naglinis ng dumi, at nagpuyat, tapos basura lang ang nakuha mo? Poor Ana!”
“Sinabi ko naman sa’yo, bentahe ang pag-abroad,” kutyang dagdag ni Gemma habang tinitingnan ang kanyang bagong manicure. “Kuhanin mo na ‘yung kahon mo, baka may butas pa ‘yan.”
Tumayo si Ana, luhaan pero kalmado. Kinuha niya ang lumang kahon mula sa ilalim ng desk ni Attorney. Nang buksan niya ito, bumagsak ang balikat nina Rico at Gemma nang makitang puno lamang ito ng mga lumang resibo, mga sulat ni Don Fernando, at isang susi.
“Attorney, tapos na ang usapan,” sabi ni Rico habang tumatayo. “Akin na ang titulo ng Construction Firm at ng Commercial Building. Gusto ko nang simulan ang pagbebenta ng shares.”
Dito na huminga nang malalim si Attorney Salazar at tinanggal ang kanyang salamin. Ang kanyang mukha ay naging kasing-lamig ng yelo.
“Sandali lang, Rico… Gemma,” pigil ng abogado. “Hindi ko pa natatapos basahin ang Settlement of Debts and Liabilities clause.”
Namutla ang dalawa. “Anong debts?”
“Si Don Fernando ay nalugi sa sugal at maling investments bago siya mamatay,” paliwanag ni Attorney habang inilalapag ang mga dokumento. “Rico, ang Construction Firm na ipinamana sa’yo? May utang itong P250 Million sa bangko. At ang Commercial Building sa Makati? Naka-sangla na ‘yan at nakatakdang i-foreclose sa susunod na buwan. Ikaw na ang may-ari ng lahat ng utang na ‘yan.”
Nabitawan ni Rico ang kanyang Rolex sa gulat. “A-ano?! P250 Million?!”
Humarap ang abogado kay Gemma. “At ikaw, Gemma… ang Villa Fernando sa Alabang at ang mga luxury cars? Lahat ‘yan ay nakapangalan sa isang Tax Evasion case. May kailangan kang bayarang multa at back taxes na aabot sa P80 Million. Kung hindi mo ‘yan mababayaran, ikaw ang haharap sa kaso dahil ikaw na ang opisyal na may-ari.”
Namilog ang mga mata ni Gemma, halos himatayin siya sa kinatatayuan. “B-bakit?! Bakit sa amin ibinigay ang mga sakit ng ulong ito?!”
“Dahil gusto ng inyong ama na maranasan ninyo ang hirap na itinanim ninyo sa kanya noong tinalikuran niyo siya,” sagot ni Attorney.
Lumingon ang lahat kay Ana na hawak pa rin ang lumang susi mula sa kahon ng sapatos.
“Attorney… ano po itong susi?” mahinang tanong ni Ana.
Ngumiti si Attorney Salazar. “Iyan ang susi sa isang Private Vault sa Switzerland. Noong maysakit pa ang inyong ama, dahan-dahan niyang inilipat ang lahat ng kanyang liquid cash, gold bullion, at personal savings—na hindi nakatali sa kumpanya—sa ilalim ng pangalan ni Ana bilang ‘Gift inter vivos’ o regalo habang siya ay nabubuhay pa.”
Kinuha ng abogado ang isang bank statement mula sa loob ng folder.
“Ana, sa loob ng vault na ‘yan ay may nakaimbak na P500 Million cash at sapat na ginto para buhayin ang sampung henerasyon. Walang utang, walang kaso, at walang kailangang bayarang buwis dahil legal na naipatapon ito sa’yo bago pa siya pumanaw.”
Napaupo sa sahig si Rico at Gemma, parang mga kandilang natunaw. Ang mga “mana” nilang akala ay jackpot ay naging mitsa ng kanilang pagbagsak, habang ang bunsong minaliit nila dahil sa simpleng duster at pag-aalaga ay naging pinakamayaman sa kanilang lahat.
“Ana!” habol ni Gemma, sinusubukang hawakan ang kamay ng kapatid. “Ana, share naman tayo! Magkakapatid tayo, ‘di ba?”
Tiningnan sila ni Ana nang may lungkot pero may paninindigan. “Sabi niyo kanina, ‘limang taon akong nagpaka-yaya.’ Ngayon, gamitin niyo ang mga ‘successful’ na utak niyo para bayaran ang mga utang niyo. Ang perang ito ay gagamitin ko para sa Foundation na ipapangalan ko kay Daddy.”
Naglakad palabas si Ana, bitbit ang kahon ng sapatos na naglalaman ng tunay na yaman: ang pagmamahal ng ama na hinding-hindi matutumbasan ng anumang designer suit o Rolex.