Kami ng kababata kong si Danilo ay sabay na tinamaan ng bola ng basketball sa ulo kaya pareho kaming nawalan ng malay.

Pagkagising ko, bigla kong narinig ang boses ng pumanaw kong ina.

“Anak kong ginto, huwag ka nang magpauto sa batang Danilo na ‘yan. Nagpapanggap lang siyang may amnesia para paglaruan ka at mapalapit kay Dianne.”

Natigilan ako habang nakatingin kay Danilo na kagigising lang. Narinig ko siyang nagtanong:

“Sino ka? Kaninong anak ka ba?”

“Anak, sa nakaraang buhay mo, pinahirapan ka ng batang ‘yan. Ibinigay mo sa kanya ang marangyang buhay at lahat ng sa iyo, pero dahil lang kay Dianne, ikinulong ka niya mag-isa sa bahay hanggang sa nagkasunog at tuluyan kang nalitson nang buhay!”

“Sinta ko, mamaya ay sasabihin ng Papa mo na pumili ka ng isang bata na ituturing mong kuya. Huwag mo nang piliin si Danilo. Piliin mo ang batang mula sa pamilya nina Sgt. Sebastian. Kahit mukhang suplado at laging masungit sa iyo ang batang si Seth, tuwing may training kayo sa scouting, palihim niyang dinadala ang water jug mo para hindi ka mabigatan.”

Hindi pa ako nakakabawi sa gulat nang lumapit si Papa dala ang ilang litrato ng mga batang lalaki.

“Nene, ang mga batang ito ay anak ng mga kasundaluhang nasawi sa tungkulin. Balak kong umampon ng isa para maging kuya mo. Pumili ka, mula ngayon ay magiging pamilya na tayo.”

Sa pagkakataong ito, hindi ako nag-atubili. Itinuro ko agad ang litrato ni Seth Sebastian.

“Sundin natin si Mama, siya po ang gusto ko.”

1

Nagulat si Papa sa bilis ng pasya ko.

“Nene, ‘di ba laging kayo ang nag-aaway ng batang Sebastian na ‘yan? Sigurado ka bang siya ang gusto mong maging kuya? Pag-isipan mong mabuti, kapag naging pamilya na tayo, habambuhay na ‘yan.”

Ang Papa ko ay isang mataas na opisyal sa kampo. Sinumang makapasok sa pamilya namin ay siguradong gaganda ang kinabukasan.

Si Tiya Sol, na tiyahin ni Danilo, ay mabilis na lumapit para manghimasok.

“Nene, baka nabigla ka lang dahil pansamantalang nawala ang alaala ni Danilo at hindi ka niya nakilala. Pero ‘di ba siya ang paborito mong kalaro? Baka bukas-makalawa ay maalala ka na niya.”

Sa isip ko, narinig ko ang malakas na singhal ni Mama.

“Sinungaling! Noong nakaraang buhay, sinira ng batang Dianne na ‘yan ang paborito mong laso. Hindi ka pa nakakapagsalita, ikinulong ka na ni Danilo sa labas ng pinto habang umuulan. Halos magkasakit ka noon. Si Seth pa rin ang naghanap sa iyo dala ang payong. Kahit bumubulong siya ng ‘ang kulit mo talaga,’ hinubad pa rin niya ang jacket niya para ibalot sa iyo.”

Kumirot ang puso ko sa narinig. Hindi ko man maintindihan kung bakit may “nakaraang buhay,” bawat salita ni Mama ay parang mabigat na bato sa dibdib ko.

Totoo rin na si Dianne ang laging inuuna ni Danilo simula bata pa kami. Laging silang dalawa ang magkapares sa “bahay-bahayan” at laging akong saling-pusa lang.

“Pa,” matatag kong sabi, “nakapili na po ako. Gusto ko si Seth Sebastian.”

Itinago ni Papa ang mga litrato at hinaplos ang ulo ko.

“Sige, igagalang ko ang desisyon mo. Sa makalawa, magpapahanda ako rito sa kampo para pormal na ianunsyo ang pag-ampon sa kanya.”

Huminga nang malalim si Mama sa isip ko. “Ganyan nga. Sa pagkakataong ito, sisiguraduhin nating ligtas kang lalaki.”

---

Paglabas nina Papa, nagpalit ako ng damit at lumabas para magpahangin. Hindi ko inaasahan na makikita ko ang tatlong bata sa hallway.

Sila ang mga batang madalas kong kalaro at kasama sa mga pinagpipilian ni Papa. Nandoon si Danilo, pero wala si Seth.

Lumapit si Jun-Jun na tumatawa. “Nene, balita ko pipili ka na raw ng kuya? Sino ang swerte?”

Sumabat si Paolo: “Sino pa ba? Siyempre si Danilo ‘yan! Alam naman nating lahat na buntot ka ni Danilo. Kahit anong masarap na pagkain, laging may nakatabi para sa kanya.”

Tiningnan lang ako ni Danilo nang may pagmamalaki. “Wala talaga akong maalala sa mga nakaraang taon, ang tanda ko lang ay si Dianne ang kalaro ko. Pero kung ‘yan ang utos ng matatanda, aalagaan na lang kita.”

Tumawa nang mapait si Mama. “Ang kapal ng mukha! Noong nakaraang buhay, ginamit niya ang amnesia na ‘yan para lantaran na makipag-landian kay Dianne habang kinukuha ang lahat ng luho mula sa iyo. Masamang bata!”

Tiningnan ko ang kampanteng mukha ni Danilo. Kung wala si Mama, baka nauto na naman niya ako. Pinagkatiwalaan ko siya, akala ko ay tunay siyang kaibigan.

Naalala ko noong birthday ko tatlong taon na ang nakakaraan. Pinangunahan niya ang lahat ng bata sa pagkanta at sinabihan ako: “Nene, hinding-hindi kita pababayaan.”

Napaiyak ako sa tuwa noon at simula noon ay naging anino na niya ako. Hindi ko akalain na ginagawa niya lang ‘yun dahil sa posisyon ni Papa.

“Bahala kayo kung sino ang isipin niyo,” sabi ko nang mahinahon.

“Sino nga ba?” usisa ni Jun-Jun.

“Sa makalawa niyo na malalaman,” sagot ko at tumalikod na.

Narinig ko pa ang sabi ni Paolo sa likuran ko: “Danilo, sigurado na ‘yan. Naalala mo nung nagkasakit ka? Kahit bumabagyo, tumakbo ‘yan sa infirmary para ibili ka ng gamot hanggang sa mabasa siya nang husto. Ganun ka niya kamahal.”

“Ganoon ba?” narinig kong nakangising sagot ni Danilo. “Hindi ko akalaing baliw na baliw pala siya sa akin.”

Parang tinusok ng karayom ang puso ko. Pigil ang luha kong naglakad palayo. Halos lahat sa kampo ay alam na “buntot” ako ni Danilo. Tinutukso nila akong sunod-sunuran, pero wala akong pakialam noon.

Patay na ang nanay ko at laging nasa misyon si Papa. Si Danilo lang ang nagtatanggol sa akin kapag inaapi ako ng ibang bata. Akala ko ay totoo ‘yun, ‘yun pala ay dahil lang sa tatay ko.

“Nene, sandali!” tawag ni Danilo.

Lumingon ako. May dala siyang Barbie na pag-aari ni Dianne. “Alam kong ako ang pinili mo. Sige, magiging kuya mo ako, pero huwag mong pakikialaman ang pakikipaglaro ko kay Dianne.”

Tinitigan ko siya nang diretso. “Akala ko ba may amnesia ka? Bakit sigurado kang ikaw ang pinili ko?”

Kumunot ang noo niya. “Sabi ng lahat ay patay na patay ka sa akin. Sino pa bang pipiliin mo?”

Nag-alab ang galit sa loob ko. Alam na pala niya kung gaano siya kahalaga sa akin, pero nagawa pa rin niya akong tapakan nang ganito.

“Huwag kang mag-alala,” sabi ko. “Mula ngayon, hindi na kita bubuntutan. Magsama kayo ni Dianne hangga’t gusto niyo.”

Akala ko ay matutuwa siya, pero natigilan siya sa sinabi ko.

Paalis na sana ako nang biglang may isang bisikleta ng bata ang nawalan ng kontrol at humarurot papunta sa akin. Tumama ang gulong sa binti ko at sumubsob ako sa semento. Sugat-sugat ang palad ko at may dugo na agad.

Si Dianne ang nakabisikleta. Mabilis siyang bumaba, kunwari ay maiiyak na lalapit sa akin. “Nene, sorry! Hindi ko sinasadya, nawalan lang ng preno…”

Bago pa ako makasagot, nagmura na si Mama sa isip ko. “Ang galing talagang umarte ng batang ito! Noong nakaraan, siya ang umagaw ng duyan mo pero siya pa ang umiyak na parang ikaw ang nang-api. At ang uto-utong si Danilo, naniniwala naman agad!”

Pagkakita sa luha ni Dianne, mabilis na lumapit si Danilo para alalayan siya. “Hayaan mo na, Dianne. Aksidente lang naman ‘yun. Hindi ka naman siguro sisisihin ni Nene.”

Tumingin sa akin si Danilo nang may pagkainis. “Gasgas lang ‘yan, huwag kang mag-inarte na parang mamamatay ka na.”

Mahapdi ang mga sugat ko, pero pinilit kong tumayo.

Sabi ni Dianne habang humihikbi, “Nene, pasensya na talaga. Sige, saktan mo na lang ako para makaganti ka.”

Kunwari ay sasampalin niya ang sarili niya pero pinigilan siya agad ni Danilo. “Nene, humingi na ng tawad ang tao. Huwag ka nang magmalabis!”

Lalong nagalit si Mama. “Anak, wala ka pang ginagawa pero pinalalabas na nila na ikaw ang masama. Sa pagkakataong ito, huwag kang papatalo!”

Dahil masunurin akong anak, itinaas ko ang kamay ko at malakas na itinulak si Dianne hanggang sa mapaupo siya sa semento.

Pagkatapos ay hinarap ko si Danilo. “Iyan ang ibig sabihin ng magmalabis. Iyan ang turo ng Mama ko.”

Tulala si Dianne. Nagulat din si Danilo at namula sa galit ang bata niyang mukha. “Nene, anong ginagawa mo—”

Bago pa siya matapos, itinulak ko rin siya nang malakas.

“Iyan naman ang tawag sa ‘pag-iinarte’.”

Simula nang magkakilala kami, lagi akong sumusunod sa kanya. Ngayon lang ako lumaban.

Nanigas sa gulat si Danilo. Hindi siya makapaniwala na ang “buntot” niyang laging nakayuko ay may lakas ng loob na itulak siya sa harap ng maraming tao.

“Nene! Nababaliw ka na ba?!” sigaw ni Danilo habang tinutulungan tumayo si Dianne. “Dahil lang sa aksidente, nagagawa mo nang manakit? Akala ko ba mabait ka? Akala ko ba… gusto mo ako?”

Ngumisi ako, isang ngising puno ng pait na natutunan ko sa boses ni Mama sa isip ko.

“Gusto kita?” pag-uulit ko. “Siguro noon ‘yun, nung tanga pa ako. Pero ngayon? Nakikita ko na ang totoong kulay mo, Danilo. Nagpapanggap kang walang malay pero ang totoo, ginagamit mo lang ako para mapalapit sa Papa ko habang si Dianne ang tunay na pinapahalagahan mo.”

Namutla si Danilo. “A-anong pinagsasabi mo? May amnesia ako—”

“Itigil mo na ang drama mo!” sigaw ko na umalingawngaw sa buong hallway. “Nakakasuka ang pagpapanggap niyo. Magsama kayo!”

Biglang bumukas ang pinto ng opisina at lumabas si Papa kasama ang mga opisyal, kasunod si Seth Sebastian. Si Seth ay nakatayo lang doon, blangko ang mukha pero ang mga mata niya ay nakatitig sa mga sugat sa palad ko.

“Anong nangyayari rito?” tanong ni Papa sa boses na parang kulog.

Mabilis na tumakbo si Dianne kay Papa, humihikbi nang malakas. “Tito, sorry po! Nagkamali lang po ako sa bisikleta, pero bigla po akong itinulak ni Nene… pati si Danilo…”

Tumingin si Papa sa akin, naghihintay ng paliwanag. Lumapit si Tiya Sol at sumabat, “General, baka po dala lang ng selos ni Nene kaya siya nagkakaganyan. Alam niyo naman po, bata pa ‘yan pero masyado nang dikit kay Danilo.”

Tumawa nang nakakaloko si Mama sa isip ko. “Anak, ito na ang pagkakataon mo. Ipakita mo sa kanila na hindi ka na ang batang madaling tapakan!”

Tumingala ako kay Papa, hindi umiiyak, kundi may ningas sa mga mata.

“Pa, hindi ako nagseselos. Nagtatanggol lang ako,” sabi ko nang malakas. “Sinabi ni Danilo na ‘mag-inarte’ lang daw ako kahit dumudugo na ang mga kamay ko para lang pagtakpan ang pagkakamali ni Dianne. Kung siya ang magiging kuya ko, mas pipiliin ko na lang na maging mag-isa habambuhay.”

Hinarap ko si Danilo na ngayon ay hindi makatingin nang diretso.

“Mula sa araw na ito, Danilo, binabawi ko na lahat ng kabutihang ibinigay ko sa iyo. ‘Yung mga gamot na binili ko habang umuulan? ‘Yung mga pagkain na itinabi ko para sa iyo? Ituring mo nang bayad ‘yun sa mga panahong naniwala ako sa kasinungalingan mo.”

Lumingon ako kay Seth Sebastian. “Seth, ‘di ba ang sabi mo noon ayaw mo sa mga taong mahina at iyakin?”

Nagulat si Seth sa biglang pagtawag ko. Bahagyang tumaas ang kilay niya. “Oo. Nakakarindi ang ingay niyo.”

Ngumiti ako. “Mabuti. Dahil simula ngayon, wala nang iiyak sa harap mo. Papa, pinal na ang desisyon ko. Si Seth Sebastian ang gusto kong maging kuya. At kahit kailan, hinding-hindi makakatapak ang isang Danilo sa pamilya natin!”

Nanlaki ang mga mata nina Tiya Sol at Danilo. Alam nilang ang pangarap nilang guminhawa ang buhay sa ilalim ng proteksyon ni Papa ay naglaho na parang bula.

Biglang lumapit si Seth sa akin. Hinawakan niya ang madugo kong palad nang walang emosyon, pero kinuha niya ang kanyang panyo at dahan-dahang ibinalot ito sa sugat ko.

“Masyadong maingay ang mga basura rito,” sabi ni Seth habang nakatingin nang matalim kay Danilo. “Kuya mo na ako ngayon. At sa pamilya ko, ang mga basura ay itinatapon, hindi kinakaibigan.”

Ramdam ko ang panginginig ni Danilo sa galit at hiya. Ang “naging hari” ng mga bata sa kampo ay biglang nawalan ng trono sa isang iglap.

“Tama ‘yan, anak,” bulong ni Mama. “Simulan na nating baguhin ang tadhana. Hayaan nating mabulok si Danilo sa sarili niyang mga bitag.”

Nanahimik ang buong hallway. Ang bawat salita ni Seth ay parang sampal sa mukha ni Danilo. Si Tiya Sol ay namumutla, habang si Dianne ay hindi na makaiyak dahil sa takot sa presensya ni Papa.

“Pa,” tawag ko nang may buong paninindigan. “Gusto ko na pong pumasok sa loob. Masakit na po ang mga sugat ko.”

Tumingin si Papa kay Danilo at Tiya Sol nang may malamig na mga mata. Bilang isang General, alam niya kung kailan siya niloloko. “Sol, sa tingin ko ay mas mabuting iuwi mo na muna ang pamangkin mo. At Danilo… kung ang ‘amnesia’ mo ay ginagawa mong dahilan para saktan ang anak ko, hindi ka karapat-dapat na tumapak sa pamamahay na ito.”

“Tito! Hindi po, nagkakamali po kayo!” sigaw ni Danilo, pilit na humahabol, pero hinarangan siya ng mga sundalong bantay ni Papa.

Sa isip ko, narinig ko ang huling halakhak ni Mama. “Tapos na, anak. Ang tadhana mo ay hindi na sa kanya nakatali. Malaya ka na.”

Pagkalipas ng Isang Linggo

Ginanap ang isang simpleng handaan sa loob ng kampo. Pormal nang ipinakilala si Seth Sebastian bilang bagong miyembro ng aming pamilya. Nakasuot siya ng malinis na uniporme, maayos ang tindig, at kahit hindi siya palangiti, ramdam ang respeto ng lahat sa kanya.

Habang naglalakad ako sa garden, nakita ko si Danilo sa labas ng gate. Mukha siyang matanda sa dumi at puyat. Nabalitaan ko na dahil hindi siya na-adopt ni Papa, nawalan sila ng suporta mula sa military foundation. Si Dianne naman ay lumipat na ng ibang tirahan dahil nahiya ang pamilya nito sa iskandalo.

Lumapit si Danilo sa gate, pilit na tumatawag. “Nene! Sandali lang! Naalala ko na… naalala ko na ang lahat! ‘Yung birthday mo, ‘yung mga pangako ko… Patawarin mo ako, naguluhan lang ako noon!”

Tumigil ako sa paglalakad pero hindi ko siya nilapitan. Lumingon ako sa kanya nang may malamig na ngiti.

“Huli na ang lahat, Danilo. Ang ‘amnesia’ mo ay isang laro, pero ang desisyon ko ay totoo. Hindi na kita kailangan para protektahan ako.”

Biglang may tumabi sa akin—si Seth. Hawak niya ang paborito kong water jug na puno ng malamig na tubig.

“Bakit mo pa kinakausap ang basura?” tanong ni Seth sa kanyang baritono at seryosong boses. Tiningnan niya si Danilo nang matalim, dahilan para mapaatras ang huli sa takot.

Hinarap ako ni Seth at inayos ang buhok ko. “Tara na sa loob. Naghihintay si Papa para sa hapunan.”

Tumingin ako kay Seth, ang kuya na pinili ko—hindi dahil sa matatamis na salita, kundi dahil sa tahimik na pagkalinga. Sa nakaraang buhay, naging abo ang lahat dahil sa maling pag-ibig. Sa buhay na ito, sisiguraduhin kong ang tanging mag-aapoy ay ang pag-asa sa bago kong pamilya.

“Tara na, Kuya Seth,” sagot ko.

Iniwan namin si Danilo na nakahawak sa rehas, umiiyak at nagsisisi sa gitna ng init ng araw. Ang kanyang “pagsasadula” ay nagtapos sa isang trahedya para sa kanya, pero para sa akin, ito ang simula ng aking tunay na kaligayahan.