Pinagtawanan Ako ng Asawa Kong May Kabit Paglabas Namin sa Abogado: Sabi Niya Walang Lalaking Tatanggap sa Babaeng Tulad Ko—Pero Sa Huling Pitong Araw, Siya ang Lumuhod sa Harap ng Lihim na Matagal Niyang Tinakasan
Paglabas namin sa opisina ng abogado, ang kabit ng asawa ko ang una niyang pinaupo sa passenger seat.
Ako, hawak ang kasunduan sa paghihiwalay.
Si Nico Villareal, ang lalaking tatlong taon kong naging asawa, ngumisi sa akin na parang ako ang talo sa isang laro.
“Laro tayo, Lira,” sabi niya. “Sa loob ng tatlumpung araw bago ihain ang annulment petition, walang lalaking tatanggap sa babaeng tulad mo.”
Humigpit ang kapit ko sa folder.
“Anong pustahan?”
Lumapit siya. Hinawakan niya ang pisngi ko gamit ang mga daliring dati kong hinahanap kapag natatakot ako. Ngayon, para iyong kamay ng estranghero.
“Kapag walang kumuha sa’yo, babalikan kita. Pero tatanggapin mo si Yumi sa buhay natin. Dito siya titira. Wala kang reklamo.”
Sa loob ng sasakyan, ngumiti si Yumi Arceo. Dalawampu’t-apat na taon, makinis ang mukha, mahinhin kung ngumiti, pero matalas ang mata kapag walang nakatingin.
Ako, tatlumpu’t-dalawa. Isang ordinaryong medical technologist sa isang pribadong ospital sa Quezon City. Galing sa simpleng pamilya sa Benguet. Walang apelyidong may building sa Makati. Walang trust fund. Walang driver.
Si Nico, dalawampu’t-pito. Tagapagmana ng Villareal Group. Gwapo, mayaman, pilyo, at sanay na lahat ng tao ay naghahabol sa kanya.
Kaya siguro ganoon siya kakampante.
Napangiti ako kahit kumikirot ang dibdib ko.
“Sige,” sabi ko. “Pumapayag ako.”
Akala ko, kapag umalis ako nang maayos, may matitira pang dignidad sa akin.
Pero mali ako.
Kinabukasan, nagsimula akong makipagkita sa mga nireto ng mga kaibigan ko. Hindi dahil desperada ako. Gusto ko lang patunayan sa sarili ko na may buhay pa pagkatapos ni Nico.
Nag-ayos ako. Naglagay ng light makeup. Isinuot ko ang cream dress na matagal nang nakatago sa closet.
Pagbaba ko ng condo lobby, isang malamig na likido ang biglang bumuhos sa mukha ko.
Makeup remover.
Nakatayo si Nico sa tabi ng pulang sports car niya, tumatawa habang hawak ang bote.
“Wow, Lira. Ang kapal ng pintura sa mukha mo. Akala mo naman maaakit mo ang bagong lalaki sa ganyan?”
Nagyelo ako sa kinatatayuan.
Ang guard sa lobby yumuko. Ang ibang residente napatingin. Tumulo ang makeup sa baba ko, kasabay ng hiya na mas mainit pa sa sampal.
Umuwi ako, naghugas ng mukha, at pumunta sa date nang walang makeup.
Si Atty. Elias Ramos ang kausap ko noon. Tatlumpu’t-apat, tahimik magsalita, maayos makinig. Hindi siya nagyabang. Hindi siya nagtanong ng masasakit. Nang malaman niyang taga-Benguet ako, ngumiti siya.
“May kababata akong taga-La Trinidad,” sabi niya. “Matapang din gaya mo.”
Hindi ko alam kung bakit gumaan ang loob ko.
Nang matapos kami sa kape, inalok niya akong manood ng sine. Pumayag ako.
Pero bago kami makatayo, dumating si Nico.
Diretso siyang lumapit, inakbayan ako na parang may karapatan pa siya.
“Bro,” sabi niya kay Elias. “Future ex-husband niya ako. May user review ako kung interesado ka.”
Namula ang mukha ko.
“Nico, umalis ka.”
Pero tumawa lang siya.
“Sensitive siya. Konting bagay, galit. Tapos ang daming rules. Kapag galing ka sa labas, bawal humiga sa kama. Ten o’clock lights off. Para kang pumasok sa military camp.”
Inayos ni Elias ang salamin niya.
“Hindi masama ang malinis sa katawan at maayos ang routine,” kalmado niyang sagot. “Mukhang bagay kami ni Ms. Lira.”
Sandaling natigilan si Nico.
Pagkatapos, lumamig ang ngiti niya.
“Talaga? Pati ba ito kaya mong tanggapin? Nawalan siya ng baby namin. Seven months. Hindi na nga sigurado kung kaya pa niyang magbuntis.”
Parang may humila sa hangin palabas ng dibdib ko.
Hindi ako nakapagsalita.
Pitong buwan na ang tiyan ko noon. Hatid ako ni Nico sa checkup gamit ang motor niya. Sa kanto ng Cubao, nakita niya si Yumi na sinisigawan ng mga lalaking lasing. Huminto siya para tulungan.
Hinabol kami ng mga lalaki.
May bumangga sa likuran ng motor.
Nahulog ako.
Ang unang naalala ko ay ang semento. Ang ikalawa, ang kamay ni Nico na nanginginig habang inuulit-ulit niyang, “Lira, sorry. Sorry. Sorry.”
Sa labas ng operating room, lumuhod siya sa harap ko. Sinampal niya ang sarili niya habang umiiyak.
“Sisingilin mo ako habang buhay,” sabi niya noon. “Karapatan mo iyon. Buhay ko, sa’yo na.”
Ngayon, ginamit niya ang sugat na iyon para ipahiya ako sa harap ng ibang lalaki.
Tumayo ako.
Hindi ako umiyak doon. Hindi ko ibinigay sa kanya iyon.
Pero nang makababa kami sa parking, sumunod siya.
“Uy, iiyak ka na?” pang-aasar niya. “Ngayon mo lang narealize na wala talagang kukuha sa’yo maliban sa akin?”
Napahinto ako.
“Nico,” mahina kong sabi, “lahat ng date ko sinisira mo. Ayaw mo ba talaga akong pakawalan?”
May kung anong kumislot sa mukha niya.
Pero mabilis din iyong nawala.
“Bumalik sa’yo?” Tumawa siya. “Lira, matagal na akong nasusuka kapag iniisip kong asawa kita.”
Dumating si Yumi, naka-puting dress, parang inosente sa teleserye.
“Nico,” malambing niyang tawag.
Agad siyang sinalubong ni Nico. Sa harap ko mismo, hinalikan niya ito.
Pagkatapos, tumingin siya sa akin na parang nanalo.
“Kita mo? Mas malambot siya. Mas sweet. At higit sa lahat, hindi siya parang matandang yaya na puro bawal.”
Ngumiti si Yumi sa akin.
“Ate Lira, tanggapin mo na lang na tapos ka na. Nakakapagod kumapit sa bagay na hindi na para sa’yo.”
Tinitigan ko siya.
“Mas matanda ako sa’yo,” sabi ko. “Pero hindi ako nagnakaw ng asawa ng iba.”
Namula ang mata niya at agad yumakap kay Nico.
“Nico, tingnan mo siya…”
Nagyelo ang mukha ni Nico.
“Seven days na lang, Lira. Kapag nagpatuloy ka sa pagiging bitter, itutuloy ko talaga ang annulment.”
Napangiti ako. Pagod na pagod na ako.
“Sige,” sabi ko. “Tuloy mo.”
Iniwan ko sila roon.
Sa loob ng kotse, tinawagan ko si Mama sa La Trinidad.
“Ma,” sabi ko. “Sabihin mo kay Elias… handa na akong umuwi. Handa na akong magsimula ulit.”
Kinabukasan, papasok sana ako sa ospital para mag-file ng leave at resignation.
Pero sa entrance pa lang, hinarang ako ni Carlo, matalik na kaibigan ni Nico.
“Ate Lira! Please! Si Nico, lasing na lasing. Nagwawala sa suite sa BGC. Ikaw lang makakapigil.”
“Tapos na kami, Carlo.”
Nagkatinginan sila ng ibang barkada ni Nico.
“Hindi puwede,” bulalas ng isa. “Hindi ba sinabi sa’yo? Noon, para mapakasalan ka, sinuway ni Nico ang lolo niya. Tatlumpung palo ang tinanggap niya. Halos mamatay siya sa infection.”
Natigilan ako.
Naalala ko ang libo-libong rosas sa UP Manila. Ang gabi-gabing pagkain na iniiwan niya sa lab. Ang batang lalaking nagsasabing ako lang ang mundo niya.
Pero sapat ba ang dating pagmamahal para burahin ang kasalukuyang pagtataksil?
Tumunog ang phone ni Carlo.
Boses ni Nico ang narinig ko sa speaker.
“Nandiyan na ba si Lira?”
“Bro… ayaw niyang pumunta.”
“Magsisinungaling kayo sa akin?” sigaw ni Nico. May nabasag. “Huwag n’yo siyang papasukin! Malalaman niyang hindi si Yumi ang babaeng iniligtas ko noon!”
At doon, nanlamig ang buong katawan ko.
PARTE2
Hindi si Yumi ang babaeng iniligtas niya noon.
Paulit-ulit iyong umikot sa utak ko habang hinihila ako ni Carlo papunta sa parking.
“Ate, please,” pakiusap niya. “May dapat kang marinig.”
Hindi ko na alam kung galit ba ako, takot, o pagod. Pero sumakay ako.
Sa buong biyahe papuntang BGC, tahimik ang lahat. Si Carlo, pawis na pawis. Ang isa pang kaibigan ni Nico, si Mark, paulit-ulit na tumitingin sa phone na parang may bomba roon.
Pagdating namin sa isang private hotel residence, basag ang katahimikan sa hallway. May narinig akong sigaw, kalabog, at boses ni Yumi na umiiyak.
“Nico, tama na! Wala siyang kailangang malaman!”
Binuksan ni Carlo ang pinto.
Ang unang nakita ko ay si Nico.
Magulo ang buhok. Pulang-pula ang mata. May basag na picture frame sa sahig. Sa kamay niya, hawak ang lumang ultrasound photo ng anak naming hindi ko na nayakap kailanman.
Nang makita niya ako, bigla siyang natahimik.
“Lira…”
Hindi ako lumapit.
“Anong ibig sabihin ng sinabi mo?” tanong ko. “Hindi si Yumi ang iniligtas mo noon?”
Napaatras si Yumi. Nawalan ng kulay ang mukha niya.
“Lasing siya,” mabilis niyang sabi. “Walang saysay ang sinasabi niya.”
Pero tumawa si Nico. Mapait. Wasak.
“Hindi ako lasing sa parte na iyon.”
Napatingin ako sa kanya.
Huminga siya nang malalim, parang bawat salita ay hinihila mula sa sugat.
“Noong gabing nawala ang anak natin… hindi biktima si Yumi.”
“Tumigil ka!” sigaw ni Yumi.
Pero nagpatuloy siya.
“May hawak akong report. May witness. May dashcam. Matagal ko nang nalaman, pero duwag ako, Lira. Duwag ako kaya hindi ko sinabi sa’yo.”
Umikot ang paningin ko.
“Sabihin mo nang diretso.”
Tumulo ang luha ni Nico.
“Yung gulo sa kanto… hindi aksidente. May nagpaayos noon.”
Dahan-dahang lumingon ako kay Yumi.
At sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang inosente.
Mukha siyang nahuling magnanakaw.
“Hindi ko sinasadya,” bulong niya.
Parang may pumutok sa dibdib ko.
“Anong hindi mo sinasadya?”
Tumayo si Nico, nanginginig.
“Si Yumi ang dahilan kung bakit namatay ang anak natin.”
…
Si Yumi ang dahilan kung bakit namatay ang anak natin.
Walang sumagot pagkatapos niyon.
Kahit ang aircon sa suite parang tumigil. Si Carlo nakayuko. Si Mark napaatras. Si Yumi naman nakahawak sa gilid ng sofa, putlang-putla, pero pilit pa ring ngumiti na parang kaya niyang ayusin ang lahat sa isang iyak.
“Nico,” sabi niya, nanginginig ang boses, “mahal mo ako. Huwag mo akong sirain para sa babaeng iniwan mo na.”
Napatingin ako kay Nico.
“Iniwan?” ulit ko. “Ako ba talaga ang iniwan mo, o ako ang itinulak n’yo palabas?”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit ako sa mesa. Naroon ang isang brown envelope. Binuksan ko iyon.
May kopya ng police blotter. May screenshot ng dashcam. May affidavit ng isang dating driver. May pangalan ng lalaking bumangga sa motor namin.
At sa pinakailalim, may litrato ni Yumi kasama ang parehong lalaking iyon, tatlong araw bago ang aksidente.
Parang bumuka ang sahig sa ilalim ng paa ko.
“Explain,” sabi ko kay Yumi.
Umiling siya. Tumulo ang luha niya, pero hindi na ako naawa.
“Crush ko lang si Nico noon,” sabi niya. “Lahat ng tao alam na siya ang future ng Villareal. Pero ikaw… ikaw na taga-probinsya, ikaw ang pinakasalan niya. Hindi ko kaya.”
Tumawa ako, pero walang saya.
“Kaya nagpa-harass ka?”
“Hindi ko alam na hahabulin kayo!” sigaw niya. “Plano lang na makita niya akong kawawa. Ililigtas niya ako. Magpapasalamat ako. Doon magsisimula. Hindi ko inutusang banggain kayo!”
“Pero nang nangyari,” tanong ko, “nanahimik ka.”
Napakagat siya sa labi.
Doon ko naintindihan ang lahat.
Ang mga bulaklak sa ospital na laging may card na “From Y.” Ang babaeng palaging umiiyak kay Nico dahil “traumatized” daw siya. Ang mga gabi na hindi siya umuuwi dahil kailangan daw kausapin si Yumi, dahil siya rin daw ay biktima ng gabing iyon.
Ginamit niya ang pagkamatay ng anak ko para makalapit sa asawa ko.
At si Nico, sa halip na protektahan ako, hinayaan niyang kainin kami ng lihim.
“Bakit ngayon lang?” tanong ko kay Nico. “Bakit hinayaan mong makapasok siya sa bahay natin? Bakit hinalikan mo siya sa harap ko? Bakit ginamit mo ang anak natin para ipahiya ako?”
Umiyak siya.
Hindi iyong iyak na gwapo sa pelikula. Pangit. Basag. Totoo.
“Dahil galit ako sa sarili ko,” sabi niya. “Dahil kapag tinitingnan kita, naaalala ko kung paano kita nabigo. Noong nalaman ko ang totoo, gusto kong patayin ang lahat. Pero sinabi ng lolo ko, kapag kumalat ang scandal, madadamay ang ospital mo, ang lisensya mo, ang pangalan mo. Sinabi niyang masisira ka rin sa press.”
“Hindi iyon dahilan.”
“Alam ko.”
“Hindi mo ako pinrotektahan, Nico. Kinontrol mo lang kung paano ako masisira.”
Napapikit siya.
“Akala ko kung kamumuhian mo ako, mas madali kang lalayo. Akala ko kapag nakita mong may iba ako, bibitaw ka. Pero noong nagsimula kang makipag-date, hindi ko kinaya. Naging halimaw ako.”
“Hindi ka naging halimaw,” sabi ko. “Pinili mong maging ganoon.”
Napasubsob siya sa sahig.
“Lira, please. Give me one chance. Aayusin ko lahat. Ikukulong natin siya. Aamin ako sa pamilya ko. Ibabalik ko tayo.”
Napatitig ako sa kanya.
Sa loob ng ilang segundo, nakita ko ang batang Nico. Ang lalaking nagdala ng lugaw sa lab habang nag-aaral ako. Ang lalaking tumayo sa ulan sa Taft para lang makita ako. Ang lalaking minahal ko nang buong tapang.
Pero kasunod noon, nakita ko rin siya sa café, tinatawag akong sirang babae.
Nakita ko siya sa parking, hinahalikan si Yumi.
Narinig ko siyang tinatawanan ang sugat na araw-araw kong binubuhat.
“Walang maibabalik,” sabi ko.
Napaangat siya ng tingin.
“Lira…”
“Ang anak natin, hindi na babalik. Ang tiwala ko, hindi na rin.”
Tumayo si Yumi, biglang nagmamadaling kunin ang bag niya.
“Drama lang ito. Wala kayong mapapatunayan.”
Bago pa siya makarating sa pinto, bumukas iyon.
Pumasok si Atty. Elias Ramos.
Naka-barong siya, may hawak na folder, at kasama ang dalawang pulis.
“Ms. Yumi Arceo,” kalmado niyang sabi, “may reklamo laban sa inyo for conspiracy, obstruction, at falsification of statements. Hindi pa warrant of arrest ito, pero sasama kayo sa presinto para sa formal questioning.”
Napatingin ako sa kanya, gulat.
“Elias?”
Lumambot ang mukha niya.
“Tita called me,” sabi niya. “Matagal na akong may duda noong nakita ko ang pangalan ni Yumi sa file. Ako ang humawak sa civil case ng driver na tumakas noon.”
Doon ko naalala ang sinabi niya sa café.
May kababata akong taga-La Trinidad.
Si Elias pala iyon.
Ang batang kapitbahay na laging nagbibigay sa akin ng strawberries kapag uuwi kami galing school. Ang batang nangakong magiging abogado para ipagtanggol ang mga taong walang boses.
At ngayon, nandito siya.
Hindi para agawin ako.
Kundi para ibalik sa akin ang katotohanan.
Nagwala si Yumi. Umiiyak siya, sumisigaw na mahal siya ni Nico, na kasalanan ko raw lahat dahil kung hindi ako dumating sa buhay niya, wala raw masasaktan.
Pero sa unang pagkakataon, hindi ako nanginig.
Nakatayo lang ako habang inilalabas siya ng mga pulis.
Pagkasara ng pinto, lumuhod si Nico sa harap ko.
“Lira, patawarin mo ako.”
Hindi ako umiyak.
Marahil naubos na ang luha ko sa mga taong pinilit kong intindihin.
“Patawarin?” tanong ko. “Darating siguro ang araw na hindi na ako magagalit. Pero hindi ibig sabihin noon babalik ako.”
Hinawakan niya ang laylayan ng damit ko.
“Hindi ko kayang wala ka.”
Dahan-dahan kong inalis ang kamay niya.
“Dapat inisip mo iyon noong pinahiya mo ako para lang takpan ang sarili mong duwag.”
Lumabas ako ng suite kasama si Elias.
Sa elevator, doon ako unang nanghina. Napasandal ako sa pader. Nanginginig ang tuhod ko.
Hindi ako hinawakan ni Elias agad. Naghintay siya.
“Pwede ba kitang alalayan?” tanong niya.
Napatingin ako sa kanya.
Doon ako napaiyak.
Hindi dahil mahal ko na siya. Hindi dahil handa na akong magsimula ng bagong relasyon.
Umiyak ako dahil sa unang pagkakataon matapos ang napakaraming taon, may lalaking nagtanong muna bago ako hawakan.
Kinabukasan, hindi resignation ang ipinasa ko sa ospital.
Leave lang.
Kailangan ko ng pahinga, hindi pagtakas.
Tinulungan ako ni Elias na ihain ang mga dokumento. Nagbigay ako ng statement. Si Carlo at Mark, sa wakas, tumestigo rin. Lumabas ang katotohanan sa pamilya Villareal.
Ang lolo ni Nico, ang dating kinatatakutan ng lahat, personal na pumunta sa akin.
Akala ko sisigawan niya ako.
Pero yumuko siya.
“Lira,” sabi niya, “hindi sapat ang sorry ng pamilya namin. Pero sisiguraduhin kong hindi ka na muling tatapakan ng apelyido namin.”
Hindi ako sumagot agad.
Pagkatapos, sinabi ko, “Hindi ko kailangan ng proteksyon ninyo. Kailangan ko lang na huwag n’yo akong pigilan.”
Tumango siya.
Lumipas ang mga buwan.
Hindi naging madali. May mga gabing nagigising pa rin ako sa tunog ng preno. May mga araw na akala ko okay na ako, tapos biglang may batang tatawa sa ospital at mababasag na naman ako.
Pero unti-unti, natutunan kong huminga nang hindi naghihintay ng paumanhin.
Si Yumi, naharap sa kaso. Hindi man naging mabilis ang hustisya, hindi na siya nakapagtago sa likod ng luha.
Si Nico, ilang beses nagpadala ng sulat. Hindi ko binasa lahat. Ang isa lang ang tinapos ko.
“Minahal kita sa pinakamasamang paraan,” sulat niya. “At araw-araw kong pagbabayaran iyon.”
Tinupi ko ang papel at inilagay sa kahon kasama ng lumang ultrasound photo.
Hindi para kalimutan ang anak ko.
Kundi para ihinto ang pagpapahintulot na gawing kulungan ang alaala niya.
Isang taon matapos ang gabing iyon, bumalik ako sa La Trinidad.
Nagtayo ako ng maliit na women’s clinic katuwang ang isang NGO. Para sa mga babaeng walang pambayad, para sa mga inang natatakot, para sa mga asawang pinaniwalang wala silang halaga kapag iniwan sila.
Sa opening day, dumating si Mama dala ang strawberry cake.
At si Elias, tahimik na nakatayo sa likod, may hawak na bouquet ng sunflower.
“Hindi kita minamadali,” sabi niya. “Gusto ko lang ipaalala na may mga lalaking marunong maghintay nang hindi nananakit.”
Ngumiti ako.
“Good,” sabi ko. “Kasi matagal pa akong gagaling.”
“Maghihintay ako.”
Sa pagkakataong iyon, hindi ako nangako.
Pero hindi rin ako tumakbo.
Tumingin ako sa clinic sign, sa mga babaeng nakapila, sa bundok na matagal kong inakalang iniwan ko na.
At sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman na ako ay lumang gamit na kailangang tanggapin ng kung sino.
Ako si Lira Mercado.
Hindi ako tira-tira ng isang lalaking hindi marunong magmahal.
Ako ang babaeng nabasag, pero hindi nawala.
At sa wakas, ako ang pumili sa sarili ko.
Mensahe: Kapag ginamit ng isang tao ang sugat mo para maliitin ka, hindi iyon pag-ibig. Minsan, ang pinakamalaking tagumpay ay hindi ang may pumili sa atin—kundi ang araw na matapang nating piliin ang sarili natin.