Bahagi 2: Hinanap ni Lira ang Ambag Niya, Isang Resibo ang Nagpakitang Iba ang Pinapakain ng Pera
Hindi agad ibinaba ni Lira ang phone.
Maliwanag pa rin ang screen. Pare-pareho ang petsa ng sahod. Pare-pareho rin ang pangalan ng tumanggap. Parang bawat scroll, may bagong kirot.
Sinave niya ang screenshots. Saka siya lumapit kay Nico.
“Nico. Tingnan mo.”
Nasa may lababo ito, hawak ang isang basong hindi naman hinuhugasan. Sinulyapan niya ang screen. Kita ang anim na buwang padala.
“Mamaya na,” mahina niyang sabi.
“Hindi. Ngayon.” Napaatras ang boses ni Lira sa pagpigil, pero matigas pa rin. “Nakita mo? Lahat kay Ma pumasok.”
Napahilot si Nico sa batok. “Kay Ma mo naman talaga sinesend.”
“Dahil siya ang may sabi.” Mas lumapit si Lira. “Ang tanong, bakit ako kanina ginawang walang ambag?”
Hindi agad sumagot si Nico. Tumingin lang siya sa mesa, sa mga sobre, sa sahig. Kahit saan. Huwag lang sa asawa niya.
“Nico.”
Huminga siya nang mabigat. “Si Ma ang humahawak ng renta, bills, lahat dito. Siya ang may alam sa takbo ng bahay.” Saglit siyang tumingin kay Lira, saka umiwas ulit. “Ma knows best.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa likod ni Lira.
“Talaga?” mahinang sabi niya. “Ma knows best?”
“Lira, huwag nating palakihin—”
“Hindi ko ito pinalalaki. Matagal na nila itong pinalaki habang wala ako.” Mas kumirot ang lalamunan niya. “Alam mo bang sa account niya napupunta lahat?”
Nagtagal ang isang segundo bago sumagot si Nico.
“Hindi ko na inusisa,” sabi niya. “Basta bayad ang kailangan sa bahay.”
Doon tuluyang bumigat ang dibdib ni Lira. Hindi niya kailangan ng sigaw para masaktan. Minsan, sapat na ang isang lalaking piniling huwag magtanong.
Mula sa mesa, sumingit si Bea.
“Ate, ang OA mo naman. Kung may inabot ka, hindi ibig sabihin sa’yo iikot lahat.”
Lumingon si Lira. “Utang mo ba ang Verdanza?”
Nanikip ang panga ni Bea. Isang iglap lang, pero nakita ni Lira.
“Bakit?” taas-noo nitong sagot. “Ano naman ngayon?”
“Ano ngayon?” Umangat ang hawak niyang phone. “Kung pera ko ang pinadaan, may karapatan akong magtanong.”
Biglang tumayo si Bea. “Ang damot mo naman. Pamilya tayo dito. Hindi puwedeng bawat tulong mo, may sumbat.”
“Hindi ako nanunumbat.” Kumalas ang bawat salita kay Lira, mabagal at madiin. “Ang hinihingi ko, katotohanan.”
Sumabat si Aling Cora, malamig ang mukha. “Bahay ’to, hindi opisina. Kung saan kailangan ang pera, doon ko nilalagay.”
“Talaga?” tanong ni Lira. “Kaya ako ang pinalabas mong walang ambag?”
“Kung hindi mo naiintindihan ang sistema dito, huwag kang agad magbintang.”
Hindi na sumagot si Lira.
Sa halip, napansin niya ang mabilis na tingin ni Cora sa isang drawer sa tabi ng stove. Maliit lang ang galaw. Pero malinaw. Sanay na sanay ang katawan ng taong maraming itinatago.
Lumakad siya papunta roon.
“Lira,” babala ni Nico.
“Buksan mo ’yan,” sabi ni Bea, pero halatang kabado.
“Huwag kang maghalungkat,” matalim na sabi ni Cora.
Doon lalo nakumpirma ni Lira na tama siya.
Hinawakan niya ang metal handle. Marahang dumampi ang kamay ni Nico sa braso niya, parang huling alalay sa gulo.
“Please,” sabi nito.
Tiningnan siya ni Lira. “Kailan mo ba ako unang ipaglalaban?”
Dahan-dahang bumitaw si Nico.
Hinila ni Lira ang drawer.
May mga resibo ng grocery. Lumang bill ng tubig. Reseta ni Mang Tony. Isang goma, ilang barya, at sa ilalim ng mga iyon, isang maliit na kumpol ng papel na nakatiklop nang pare-pareho.
May logo sa ibabaw.
Verdanza Lending Cooperative.
Kinuha niya agad ang nasa taas. Bumilis ang hinga ni Bea.
“Akin na ’yan,” sabi nito, sabay abot.
Hindi pinansin ni Lira. Binasa niya ang gitna ng resibo.
Borrower: Bea Villareal.
Mas lumamig ang hangin sa kusina.
Tinuloy niya ang basa.
Payment received by: Cora Villareal.
“Ma?” pabulong na sabi ni Nico.
“Tinulungan ko lang kapatid mo,” mabilis na sabi ni Cora. “At may masama ba roon?”
“Huwag n’yo nang paikutan.” Halos hindi na marinig ang boses ni Lira, pero mas delikado iyon kaysa sigaw. “Ilang buwan na ito?”
Nag-abot si Cora para agawin ang papel, pero naatras na ni Lira ang kamay niya. Sa likod, kumilos si Mang Tony sa upuan. Hindi pa rin siya nagsasalita, pero ngayon, hindi na siya nakayuko.
May isa pang linya sa ibaba. Maliit. Halos pahabol na sulat-kamay.
Tumigil si Lira.
Napalapit si Nico. “Ano ’yan?”
Hindi siya agad sumagot. Para munang ayaw tanggapin ng utak niya ang binabasa ng mata niya. Pero malinaw ang tinta. Walang ibang puwedeng ibig sabihin.
Iniangat niya ang resibo, nakatingin kay Cora, pero kay Nico bumagsak ang sakit.
Basag ang boses niya nang basahin ang huling nakasulat:
“Monthly paid using Lira S.”
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)