Bahagi 2: Kinabukasan ay ginawang katulong sa sariling bahay, at pinagtawanan pa ang balita ng imbestigasyon sa proyekto nila
Maaga pa nang marinig ni Mirasol ang kalansing ng baso. Hindi alarm ang gumising sa kanya kundi ang malakas na boses mula sa kusina—boses na parang may karapatang magbukas ng araw nang walang paalam.
“Mirasol! Bakit may mantsa pa sa tray? Ano bang ginawa mo kagabi, matulog?”
Bumangon siya nang mabilis. Hindi pa man lubos na natutuyo ang balat sa tubig mula sa mabilis na paghuhugas, nandoon na si Salvacion sa may lababo, may hawak na baso na may marka ng lipstick.
“Tingnan mo ito,” itinaas ni Salvacion ang baso sa ilaw. “VIP ang ginamit nito. Hindi basura. Kung gusto mong manatili sa bahay na ito, matutong maglinis nang hindi pinapasabi.”
Kinuha ni Mirasol ang baso. Malamig ang salamin sa palad. Hindi niya sinagot ang “manatili.” Hindi na rin niya ipinaliwanag ang gabing huli siyang umuwi dahil sa papeles. Tumango lang siya, saka kinuha ang basahan.
“Doon ka sa dining,” utos ni Salvacion. “Yung mga plato, baso, napkin holder—lahat. Huwag kang mag-iwan ng kahit mumo. At huwag mong isipin na may maglalaba para sa’yo. Hindi tayo hotel.”
Sa dining hall, naiwan pa ang amoy ng alak at pabango. Nakakalat ang ilang upuan. May napkin sa ilalim ng mesa. May baso sa gilid na may tuyong marka ng labi—pula, matapang, pamilyar.
Nagsimula si Mirasol sa baso. Isa-isa. Banayad ang galaw, pero mabigat ang siko. Sa bawat pagpupunas, bumabalik ang tinig kagabi: *VIP ay para sa may ambag. Service area. Usok ng kusina.*
Pumasok si Joaquin nang naka-polo pa. May phone sa kamay, tila may binabasa.
“Ma, ang supplier—”
“Mamaya na ’yan,” putol ni Salvacion. “Tingnan mo muna ang asawa mo. Parang hindi alam kung saan nagsisimula ang trabaho.”
Napatingin si Joaquin kay Mirasol. Sandali lang. Saka ibinalik ang tingin sa phone.
“Mirasol, pakinggan mo na lang muna si Mama,” mahina pero malinaw. “Marami pang follow-up sa riverfront. Huwag ka nang magdagdag ng gulo. Tiyaga-tiyaga ka muna.”
Itinaas ni Mirasol ang tingin. “Tiyaga… bilang asawa, o bilang katulong?”
Napahinto si Joaquin. Pinisil ang phone nang mahigpit.
“Hindi gano’n,” sabi niya. “Temporary lang. Kailangan maayos ang imahen ng pamilya. Kapag umayos na ang proyekto—”
“Kapag umayos,” ulit ni Mirasol, mahina. “Palagi ’yun ang rason.”
“Ayaw mong makinig, eh,” sumingit si Salvacion. “Tingnan mo, Joaquin. Walang utang na loob. Pinapasok sa bahay, pinapakain, pinapagamit ng apelyido—tapos may laban pa. Kung wala kang ambag, huwag kang mag-ingay.”
Ipinatong ni Mirasol ang basahan sa mesa. Hindi siya sumigaw. Hindi rin siya umiyak. Pero sa loob, may bagay na unti-unting nawawalan ng hugis: ang dating paniniwalang sapat ang pagtitiis kung mahal mo.
“Lilinisin ko,” sabi niya. “Pero huwag n’yo akong tawaging gano’n sa harap ko.”
Tumawa nang maikli si Salvacion. “Sa harap mo o sa likod mo, pareho lang ang katotohanan. Manugang ka. Hindi kasosyo.”
Bago pa makasagot si Mirasol, may yabag mula sa sala. Pumasok si Yvette na parang bahay niya ang bahay—maluwag ang balikat, may paper bag, may maliit na vanity pouch.
“Magandang umaga,” bati ni Yvette, ngiting handa sa camera. “Naiwan ko raw kagabi ang scarf at perfume. Sabi ni Joaquin, pwede ko munang iwan dito. Mas madali kapag may meeting sa office.”
Walang tanong. Walang paalam kay Mirasol. Inilatag ni Yvette ang scarf sa sandalan ng sofa, saka inilagay ang maliit na bote sa coffee table na parang natural na dekorasyon ng bahay.
Tumingin si Mirasol sa asawa.
Hindi tumanggi si Joaquin.
“Para sa PR lang ’yan,” sabi niya, mabilis. “Maraming media. Kailangan consistent ang itsura.”
“Consistent,” ulit ni Mirasol. Ang salita ay tila sumayad sa dila.
Lumapit si Salvacion sa sofa, hinawakan ang scarf ni Yvette na parang sinusuri ang tela.
“Mas may diskarte,” sabi ni Salvacion kay Yvette, sadyang malakas. “Hindi tulad ng iba na ang alam lang ay magmukmok.”
Tumayo si Mirasol. Dinala ang tray ng baso pabalik sa kusina. Sa sink, dumaloy ang tubig. Sa labas ng bintana, maliwanag ang Lungsod ng Mabiga—parang walang nangyari kagabi, parang walang pantry, parang walang “lugar.”
Pero may mensahe pa rin sa phone niya. Hindi niya binuksan sa harap nila. Hindi niya kayang ilatag ang trabaho ngayon. Noon, pinili niyang manahimik para protektahan ang pamilyang ito. Ngayon, nagsisimula siyang tanungin kung sino ba talaga ang kailangan ng proteksyon—sila, o ang dangal niyang unti-unting ginagawang basahan.
Tanghali nang dumating ang unang alon ng panauhin sa sala: dalawang kasosyo sa negosyo, may baso ng kape, may mahabang usapan tungkol sa “network.” Naiwan si Mirasol sa gilid, may basahan pa rin sa kamay, pinupunasan ang gilid ng cabinet dahil “nakikita daw ng bisita.”
“May usap-usapan sa chamber,” sabi ng isang lalaking bisita, mahina pero sapat. “Imbestigasyon sa ilang bid sa riverfront. Sensitive daw.”
Tumawa si Salvacion. Maikli. Walang takot.
“Imbestigasyon?” Uminom siya ng kape. “Palaging may ingay kapag malaki ang proyekto. Kapag may tamang tao, natutulog ang ingay.”
“Totoo,” sang-ayon ni Joaquin. “Hindi naman tayo baguhan. May channel. May kakilala. Hindi tayo basta-basta matitinag ng tsismis.”
Napakurap si Mirasol. Nanigas ang basahan sa kamay.
“At kung umabot man sa mas mataas,” dagdag ni Yvette, ngiting pamilyar sa kagabi, “may paraan naman ang pag-uusap. Hindi lahat ng papel ay kasingtigas ng mukha.”
May tawa silang tatlo. Magaan. Komportable. Parang laro.
Sa TV sa sulok, biglang lumipat ang balita. Hindi pa naka-mute. Pumasok ang boses ng anchor, malinaw sa gitna ng kanilang kape:
“…at patuloy na sinusubaybayan ng Special Integrity Court ang mga sensitibong kontrata sa ilang proyektong pang-imprastraktura sa Lungsod ng Mabiga, kabilang ang mga bid na may pampublikong pondo…”
Napatigil ang sandali.
Saka ngumiti si Salvacion, mas malaki pa.
“Ayan, o,” sabi niya, itinaas ang tasa. “Special Integrity Court. Parang delikado sa pandinig. Pero sa totoong buhay?” Kinuha niya ang napkin, pinunasan ang labi. “May paraan din ’yan. Alam ko kung paano makipag-usap sa mga gano’ng tao. Hindi naman diyos ang hukom. Tao din. May pamilya. May pangangailangan. May… diskarte.”
Tumango si Joaquin. “Tama si Mama. Hindi tayo papasok nang walang handa.”
“At kung kailangan ng malinis na imahen,” dagdag ni Yvette, sulyap kay Mirasol na parang aksidente, “mas mabuting walang abala sa bahay. Walang emosyonal na gulo. Professional ang hitsura.”
Nakatayo si Mirasol sa gilid ng sala, hawak ang basong kakalimutan lang niyang punasan. Sa TV, paulit-ulit ang pangalan: Special Integrity Court. Sa mesa, tuloy ang kape at tawa. Sa sofa, nandoon ang scarf ni Yvette na parang bandila.
Hindi nila alam.
Hindi nila alam na ang babaeng pinapupunasan nila ng baso, pinagtatawanan ng “ambag,” at pinapatahimik “para sa proyekto” ay kabilang sa mga pangalang hindi biro sa loob ng mismong hukuman na pinagmamalaki nilang kakayanin.
Ipinatong ni Mirasol ang baso sa tray. Dahan-dahan. Walang kalansing.
Sa bulsa, muli niyang naramdaman ang gilid ng work ID—nakatalikod pa rin, mahigpit, lihim.
Tiningnan niya si Salvacion.
“Diskarte,” bulong niya sa sarili, hindi para marinig. “Sige. Mag-usap kayo.”
Sa labas ng bintana, tahimik ang araw sa Mabiga. Sa loob, patuloy ang paglilinis. Pero sa bawat pag-ikot ng basahan sa salamin, mas malinaw ang hangganan: ang pag-ibig na pinanghawakan niya noon ay hindi sapat para gawing tao ang pinagtatawanan nila.
At sa balita, paulit-ulit pa ring lumilitaw ang pangalang akala nila’y kayang bilhin ng ngiti.
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)