Tinawag Nilang Wala Nang Pag-asa ang Kabayong Kampeon na Nagkakahalaga ng ₱120 Milyon, Pero Narinig Ko ang Sigaw Nito: “Hindi Ako Mamamatay—May Bato sa Kuko Ko!” sa Gitna ng Malaking Karera sa Cavite
Kaya kong intindihin ang sinasabi ng mga hayop.
Akala ko noong una, biyaya iyon.
Hanggang sa malaman kong halos lahat pala sila, bastos ang bibig.
Lalo na ang mga kabayo.
“Patay na ang kabayong ’to,” sabi ng beterinaryong may puting buhok habang nakatingin sa kampeong kabayo na nakahandusay sa sahig. “Acute heart and lung failure. Ihanda na ang euthanasia.”
Pero sa isip ko, may umalingawngaw na sigaw.
“Ulol! Hindi puso ang problema ko! May batong nakabaon sa kuko ko, mga inutil!”
Nanigas ako sa kinatatayuan ko.
Ako si Lino Madrigal, 24 anyos, graduate ng veterinary medicine pero walang lisensya. Hindi dahil bobo ako. Hindi rin dahil tamad ako.
Dahil noong final interview ko, tinanong ako ng panel, “Ano ang pinakamahalagang katangian ng isang beterinaryo?”
Sumagot ako nang seryoso.
“Marunong makinig sa hayop.”
Tumawa sila.
Hindi iyong tawang natuwa. Iyong tawang parang may nakaharap silang sira ang ulo.
Mula noon, napadpad ako sa trabaho bilang part-time stable assistant sa isang pribadong horse ranch sa Silang, Cavite.
Sa magandang pakinggan, “assistant animal caretaker.”
Sa totoo lang, taga-linis ng dumi ng kabayo.
Alam n’yo ba kung gaano karaming dumi ang inilalabas ng isang kabayo sa isang araw?
Halos 20 kilo.
May 34 kabayo sa ranch.
Kayo na ang mag-compute kung gaano karaming pangarap ang araw-araw kong winalis kasama ng dayami at tae.
Tatlong buwan bago iyon, nagkasakit ako nang matindi. Lagnat na halos ikamatay ko. Pagkagising ko, may kakaiba na.
Naririnig ko ang mga hayop.
Hindi gamit ang tenga.
Diretso sa utak.
Noong una, akala ko guni-guni lang. Pero nang tama kong nahulaan na ang alagang manok ng kapitbahay ay nagtatago ng itlog sa ilalim ng lumang timba, doon ko nalamang hindi ako baliw.
Ang problema, hindi pala mababait magsalita ang mga hayop.
May isang kabayo sa ranch, si Marikit, tuwing lilinisin ko ang kulungan niya, sasabihin sa utak ko:
“Hoy, mas bilisan mo. May natira pa sa sulok. Oo, ’yang malambot. Gawa ko ’yan kagabi. Fresh.”
Iyong aso naman sa gate, araw-araw akong binabati ng:
“Bumalik ka na naman? Wala ka bang sariling buhay?”
Meron naman.
Hindi lang exciting.
Kaya tahimik na lang ako. Linis dito, hakot doon, pakain, paligo, at paminsan-minsan pinapagalitan ng mga taong mas mahal pa ang sapatos kaysa sa sahod ko.
Hanggang dumating ang araw na nagbago ang lahat.
Sabado iyon. May malaking private racing event sa Cavite Highlands Equestrian Club. Puro negosyante, politiko, anak-mayaman, at mga taong ang relo sa kamay ay kayang bumili ng bahay ng magulang ko sa Batangas.
Hindi dapat ako kasama roon.
Pero ang resident vet namin, si Doc Ben, inatake ng vertigo. Kaya ako ang isinama bilang alalay.
“Lino,” sabi ng may-ari ng ranch namin, si Ma’am Celeste, habang nakatingin sa akin na para akong aksidenteng naghihintay mangyari. “Manahimik ka lang. Huwag kang hahawak ng kahit anong kabayo. Huwag kang magsasalita kung hindi ka tinatanong.”
Tumango ako.
Madali iyon. Sanay akong hindi pinapansin.
Pagdating sa venue, parang ibang mundo. Malalaking SUV. Imported na kabayo. Babaeng nakasalamin kahit makulimlim. Lalaking naka-barong na may bodyguard.
Ako, naka-faded polo shirt at rubber shoes na kahit labhan mo, amoy stable pa rin.
Umupo ako sa gilid, hawak ang phone, umaasang matatapos ang araw nang walang eskandalo.
Pero biglang nagkagulo sa stable area.
“Doktor! Bilis! Bumagsak si Alab!”
Ang pangalang iyon, kilala kahit ng taga-walis tulad ko.
Alab ng Timog.
Kampeong kabayo. Nanalo sa tatlong major race sa bansa. Binili raw ng may-aring si Don Rafael Villareal sa halagang ₱120 milyon.
Nang makalapit ako, nakita ko siyang nakahandusay sa sahig. Nangingisay ang katawan. Basa ng pawis. Mabula ang bibig. Namumula ang mga mata.
Sa paligid niya, may tatlong beterinaryo. Ang pinakamatanda sa kanila, si Dr. Ernesto Trinidad, sikat na equine specialist mula Maynila.
Inilapag niya ang stethoscope at umiling.
“Severe cardiac arrhythmia. Respiratory distress. Mataas ang lagnat. Don Rafael, ikinalulungkot ko. Malabo na ito.”
Namuti ang mukha ng matandang negosyante.
“Hindi maaari. Kagabi lang, malakas pa siya.”
“Mas mabuting tapusin na natin ang paghihirap niya,” sabi ni Dr. Trinidad. “Prepare the injection.”
Natahimik ang buong stable.
At doon ko narinig ang boses ni Alab sa utak ko.
“Hindi ako naghihingalo dahil sa puso! Kanang unahang paa! May bato sa loob ng horseshoe! Tatlong araw na akong nasasaktan!”
Napatingin ako sa paa niya.
Totoo nga.
Hindi niya halos ginagalaw ang kanang unahang kuko.
Habang naghahanda ng hiringgilya ang assistant, muling umalingawngaw ang sigaw ni Alab:
“Pakiusap… huwag n’yo akong patayin. Tingnan n’yo lang ang kuko ko. Isang bato lang ’to…”
Humigpit ang dibdib ko.
Wala akong lisensya. Wala akong pangalan. Wala akong karapatang kumontra sa sikat na doktor.
Pero kung tatahimik ako, mamamatay ang kabayong ito.
Dahil lang sa isang bato.
Itinaas ni Dr. Trinidad ang hiringgilya.
Humakbang ako pasulong.
“Sandali.”
Lahat ng mata, biglang napunta sa akin.
At nang hawakan ko ang kanang unahang paa ni Alab, bigla siyang sumigaw sa isip ko—
PARTE 2 2 I-type ang “YES ” at pindutin ang “Like” para ma-post namin ang buong kwento. Salamat!
Sa kabila ng matatalas na tingin ng mga sikat na beterinaryo at ng mariing babala ni Ma’am Celeste, hindi ko binitawan ang paa ni Alab. Ramdam ko ang panginginig ng kanyang malaking katawan, ang bawat bugso ng kanyang mainit na hininga, at ang desperadong tibok ng kanyang puso na tila sumasayaw sa bingit ng kamatayan. “Bitawan mo ang kabayo, bata! Ano bang akala mo sa ginagawa mo? Sinisira mo ang proseso!” ang bulyaw ni Dr. Trinidad, habang ang kanyang mukha ay namumula na sa galit dahil sa pagkaantala ng kanyang awtoridad. Ngunit sa aking isip, mas malakas, mas matalim, at mas nagmamakaawa ang boses ni Alab: “Sige na, pakiusap, tanggalin mo… Parang apoy na sumusunog sa buong katawan ko! Huwag mo akong iwanan sa mga bulag na ito!”
Hindi ako nakinig sa mga sigaw ng mga tao sa paligid. Gamit ang aking kaliwang kamay, hinawakan ko nang mahigpit ang bukong-bukong ng kabayo, at sa aking kanan, kinuha ko ang isang maliit na hoof pick na palihim kong laging dala sa aking bulsa mula pa sa ranch. Nang iangat ko ang kanang unahang paa ni Alab, nakita ko ang matinding pamamaga sa gilid ng frog—ang malambot na bahagi ng kuko. Doon, nakabaon nang malalim ang isang matulis, maitim, at may kalakihang tipak ng flintstone na halos pumasok na sa sensitibong lamad ng paa. Ang impeksyon ay umakyat na sa kanyang binti, kaya naman nag-collapse ang kanyang nervous system sa tindi ng septic shock at lagnat, na napagkamalan nilang stroke o heart failure dahil sa bilis ng tibok ng puso ng kabayo dahil sa labis na trauma at sakit.
“Don Rafael, may bato sa kuko niya! Ito ang dahilan ng lahat!” sigaw ko habang pilit kong isinisiksik ang dulo ng tool upang makuha ang bato. Ang mga bodyguard ay nagsimula nang humakbang pasulong upang kaladkarin ako palayo, ngunit bago pa nila ako nahawakan, naglabas si Alab ng isang napakalakas at nakatitindig-bakahing hiyaw—hindi dahil sa galit sa akin, kundi dahil sa huling puwersa ng sakit nang tuluyan kong maungkat at maipit ang matulis na bato paitaas. Isang maitim at mabahong nana na may kasamang dugo ang biglang umagos mula sa sugat. Kasabay ng pagtilamsik ng dugo, tuluyang natanggal ang bato at lumalagutok na bumagsak sa semento.
Sa isang kurap ng mata, ang buong stable na dati’y puno ng bulungan at hiyawan ay binalot ng nakabibinging katahimikan. Ang panginginig ng katawan ni Alab ay biglang huminto. Ang kanyang mabilis at gipit na paghinga ay dahan-dahang naging malalim, kalmado, at banayad. Ang bumubulang laway sa kanyang bibig ay unt-unting nawala, at ang namumulang kulay ng kanyang mga mata ay nagbalik sa normal na kinang. Dahan-dahan, sa harap ng naglalakihang mata ng mga sikat na doktor, ng natitigilang si Don Rafael, at ng nanginginig na si Ma’am Celeste, ang ₱120 milyong kampeon ay dahan-dahang nag-unat ng kanyang mga paa, binaluktot ang kanyang leeg, at sa isang kahanga-hangang himala, unti-unting tumayo nang tuwid gamit ang kanyang apat na binti nang walang anumang tulong.
Lumapit si Alab sa akin, idinikit ang kanyang dambuhalang basang ilong sa aking balikat, at narinig ko ang kanyang boses sa aking utak, na sa pagkakataong ito ay wala nang mura o yabang, kundi isang malalim at tapat na pasasalamat: “Salamat, maliit na tao. Akala ko tapos na ang karera ko. Utang ko sa iyo ang buhay ko.” Si Dr. Trinidad ay napanganga, dahan-dahang ibinaba ang hiringgilya ng euthanasia, at hindi makapaniwalang napatingin sa batong duguang nasa semento at sa kabayong idinedeklara niyang patay na ngunit ngayon ay masigla nang nakatayo. Lumapit si Don Rafael sa akin, basang-basa ang mga mata sa luha ng kagalakan, at hinawakan ang aking dalawang kamay. “Sino ka? Paano mo nalaman ang hindi nakita ng mga pinakamagagaling na doktor sa bansa?” tanong niya na may halong pagkamangha at matinding paggalang. Tiningnan ko si Alab, na bahagyang kumindat sa akin, bago ako humarap sa may-ari at ngumiti nang may buong paninindigan. “Ako po si Lino Madrigal, isang beterinaryo… at marunong lang po talaga akong makinig.” Mula sa araw na iyon, hindi na ako muling nagwalis ng dumi ng kabayo, dahil si Alab ay muling tumakbo at nanalo, hindi lang sa karera sa Cavite, kundi sa karera ng buhay na magkasama naming hinarap bilang kanyang personal at pinakapinagkakatiwalaang doktor.