“Napakapangkaraniwan ng mga Western wedding gown.”
Iyan ang sinabi ni Gabriel Santos sa akin isang gabi habang pinag-uusapan namin ang kasal.
“Mas gusto kong makita kang nakasuot ng tradisyonal na Filipiniana bridal gown. Iyong gawa sa kamay. Iyong may kuwento.”
Ngumiti ako noon.
At naniwala.
Dahil mahal ko siya.
Kaya nang sumunod na buwan, nag-resign ako sa trabaho.
Habang ang mga kaibigan ko ay abala sa pagbuo ng karera, ako naman ay nagkulong sa bahay para gawin ang isang bagay na halos wala nang gumagawa ngayon.
Magburda.
Araw-araw.
Gabi-gabi.
Walong buwan.
Walong buwang puro karayom, sinulid, at sugatang mga daliri.
“Baliw ka na, Mara,” sabi ng best friend kong si Jenny.
“Sinong matinong babae ang iiwan ang trabaho para lang gumawa ng wedding dress?”
Ngumiti lang ako.
“Worth it si Gabriel.”
Iyon ang sagot ko.
At noon, talagang pinaniniwalaan ko iyon.
Isang linggo bago matapos ang gown, tumawag si Gabriel mula sa Dubai.
May malaking proyekto raw siyang inaasikaso.
Kapag natapos iyon, uuwi siya agad sa Maynila para magpakasal kami.
“Pagbalik ko, diretso na tayo sa civil registry,” sabi niya.
Halos maiyak ako sa saya.
Pitong taon na kaming magkasintahan.
Pitong taon kong pinangarap ang araw na iyon.
Kaya lalo kong pinagbutihan ang bawat tahi.
Bawat bulaklak na ibinurda ko sa tela ay may kasamang pangarap.
Pangarap ng tahanan.
Pangarap ng pamilya.
Pangarap ng habang-buhay.
Hanggang dumating ang araw na inilagay ko ang huling tahi.
Natapos ko rin.
Huminga ako nang malalim at kinuhanan iyon ng litrato.
Pagkatapos ay sinend ko kay Gabriel.
“Love, tapos na ang gown. Kailan ka uuwi?”
Makalipas ang ilang minuto, sumagot siya.
“Nasa meeting ako. Mamaya tayo mag-usap.”
Simple.
Maikli.
Pero sapat na para mapasaya ako.
Akala ko.
Alas-onse ng gabi nang tumunog ang cellphone ko.
Si Jenny.
Pagkabukas ko ng message niya, isang litrato agad ang bumungad.
At sa isang iglap, parang huminto ang mundo ko.
Hindi Dubai.
Paris.
Malinaw na malinaw ang Eiffel Tower sa likuran.
At sa gitna ng larawan…
Si Gabriel.
Nakasuot ng itim na coat na ako mismo ang namili para sa kanya.
Nakaluhod siya sa harap ng isang babae.
Si Bianca Reyes.
Ang babaeng minsang ipinakilala niyang “kaibigan lang.”
Maingat niyang inaayos ang mahabang belo nito.
At si Bianca?
Nakasuot siya ng isang napakagandang French couture wedding gown.
Puting-puti.
Elegante.
At puno ng burdang puting camellia flowers.
Paboritong bulaklak ni Bianca.
Nanghina ang mga tuhod ko.
“Mara!” tawag ni Jenny sa telepono.
“May sasabihin ka ba o wala?”
Tahimik akong nakatingin sa litrato.
“Hindi ka ba galit?”
“Hindi.”
“Hindi? Nakita mong niloloko ka na!”
Dahan-dahan kong pinutol ang huling sinulid sa gown.
Narinig ko ang tunog ng gunting.
Matalim.
Malinaw.
Parang may naputol din sa loob ko.
“Hindi ako galit,” bulong ko.
“Napagod lang ako.”
Makalipas ang ilang minuto, tumawag si Gabriel.
Sinagot ko.
“Gising ka pa?”
“Oo.”
“Katatapos ko lang ng dinner kasama ng mga partner dito sa Dubai.”
Napapikit ako.
Kasinungalingan.
Diretso.
Walang pag-aalinlangan.
Para bang sanay na sanay na siya.
“Kumusta ang panahon diyan?” tanong ko.
“Mainit. Sobrang init.”
Napangiti ako.
Paris noong gabing iyon ay halos sampung degree lang.
Pero hindi ko siya itinama.
Hindi na.
Pagkatapos ay may narinig akong boses.
Mahina.
Pero malinaw.
“Gab, sa tingin mo ba masyadong malaki ang bulaklak dito?”
Si Bianca.
Biglang natahimik ang linya.
Pagkaraan ng ilang segundo, nagsalita ulit siya.
“Nandito si Bianca para sa isang fashion event.”
“May problema sa suot niya.”
“Tinulungan ko lang.”
Tinulungan.
Mula Dubai hanggang Paris?
Pitong oras na flight.
Para lang tumulong?
“Okay,” sagot ko.
“Mara, huwag kang mag-isip ng kung anu-ano.”
Hindi na ako nag-isip.
Dahil nasa harapan ko na ang katotohanan.
“Natapos ko na ang gown,” sabi ko.
“Talaga?”
Tumawa siya.
At mas masakit iyon kaysa anumang sigaw.
“Pinagtiyagaan mo talaga iyon?”
“Hindi mo naman kailangang seryosohin masyado.”
“Sa totoo lang, medyo luma na iyong mga ganoong disenyo.”
Natigilan ako.
“Hindi ba ikaw ang may gusto?”
“Nagbago isip ko.”
Tumawa siya.
“Mas maganda pa rin ang French couture.”
“May nakita nga akong sobrang bagay kay Bianca—”
Bigla siyang tumigil.
Pero huli na.
Narinig ko na.
At naintindihan ko na rin.
Hindi pala pangkaraniwan ang Western wedding gown.
Hindi lang talaga ako ang babaeng gusto niyang makitang magsuot noon.
Pagkatapos ng tawag, maingat kong tinupi ang gown.
Isa-isang inayos ang bawat bahagi.
Parang inililibing ko ang walong buwan ng buhay ko.
Inilagay ko iyon sa garment bag.
Pagkatapos ay inilapag ko sa sofa.
Kasunod nito, inilagay ko ang susi ng condo.
At saka ako umalis.
Walang sigaw.
Walang eksena.
Walang luha.
Tanging katahimikan.
Kinabukasan ng hapon, tumawag si Gabriel.
Galit ang boses niya.
“Nasaan ka?”
“Umalis ako.”
“Dahil lang sa Paris?”
“Hindi.”
“Tumigil ka na sa drama.”
Huminga siya nang malalim.
“Kauuwi ko lang. Wala man lang mainit na tubig.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil iyon agad ang napansin niya.
Hindi ang pagkawala ko.
Hindi ang pitong taong relasyon namin.
Kundi ang kawalan ng taong nagsisilbi sa kanya.
“Maaari mong ipa-init kay Bianca,” sabi ko.
Tahimik.
Pagkatapos ay naging malamig ang boses niya.
“Masyado ka nang sumosobra.”
“Hindi ako nakikipagkumpitensya sa kanya.”
“Mara, nagpapasensya na ako rito.”
“May pasalubong pa nga ako sa’yo.”
“Macarons.”
Biglang sumikip ang dibdib ko.
“Anong flavor?”
“Mango.”
Napapikit ako.
Dahil alam ng buong pamilya ko na allergic ako sa mangga.
Minsan na akong naisugod sa ospital dahil doon.
At ang taong mismong bumuhat sa akin noon…
Ay nakalimot na.
“Mango ang paborito ni Bianca, hindi ba?”
Muling natahimik ang kabilang linya.
At doon ko tuluyang natiyak.
Ang lalaking minsang kabisado ang bawat detalye tungkol sa akin…
Ay isa nang estranghero.
“Mara,” madiin niyang sabi.
“Kung ibababa mo ang tawag na ito, huwag mo nang asahang susunduin pa kita bukas.”
Hinigpitan ko ang hawak ko sa cellphone.
At saka ko nakita ang mensaheng kakapasok lamang mula sa isang hindi kilalang numero.
May kalakip itong video.
At isang maikling mensahe:
“Kung gusto mong malaman ang totoo tungkol kina Gabriel at Bianca sa Paris, panoorin mo ito.”
PARTE2
Pagkabasa ko ng mensahe, agad kong pinutol ang tawag.
Paulit-ulit na tumunog ang cellphone ko.
Si Gabriel.
Pero hindi ko na sinagot.
Sa halip, binuksan ko ang video.
At sa loob lamang ng ilang segundo, tuluyan nang gumuho ang lahat.
Hindi iyon simpleng pagtulong.
Hindi iyon pagkakaibigan.
Hindi iyon aksidente.
Sa video, malinaw na malinaw si Gabriel at Bianca sa loob ng bridal boutique sa Paris.
Magkahawak-kamay.
Magkayakap.
At pagkatapos…
Naghalikan sila.
Mahaba.
Natural.
Parang dalawang taong matagal nang nagmamahalan.
Hindi ko alam kung gaano ako katagal nakatulala.
Para akong nawalan ng pandinig.
Hanggang sa tumulo ang isang luha.
At iyon lang.
Isa.
Dahil pagkatapos noon, wala nang natira para iyakan.
Kinabukasan, nakatanggap ako ng panibagong mensahe.
Mula rin sa parehong numero.
Nagpakilala ito.
Assistant ni Gabriel.
Matagal na pala nitong alam ang lahat.
At hindi na nito kayang manahimik.
Tatlong buwan na raw may relasyon sina Gabriel at Bianca.
Tatlong buwan.
Habang ako ay nagbuburda.
Habang pinaplano ko ang kasal.
Habang pinapangarap ko ang kinabukasan namin.
Sila naman ay gumagawa ng sarili nilang kuwento.
Makalipas ang dalawang araw, bumalik ako sa condo.
Hindi para makipag-ayos.
Kundi para kunin ang mga natitira kong gamit.
Pagbukas ko ng pinto, nakita ko agad si Gabriel.
Galit na galit.
“Nasaan ka ba?”
Hindi ako sumagot.
“Mara, sobra na ito.”
“Totoo ba?” tanong ko.
“Ano?”
Inilapag ko ang cellphone sa mesa.
Pinatugtog ko ang video.
Unti-unting nawala ang kulay sa mukha niya.
“Mara—”
“Totoo ba?”
Tahimik.
At sapat na ang katahimikang iyon.
“May paliwanag ako.”
Napangiti ako.
Sa wakas.
Ang paboritong linya ng mga taong nahuli.
“Hindi ko kailangan.”
“Mahal kita.”
“Hindi.”
Tumango ako.
“Mahal mo lang ako noong madali pa akong mahalin.”
“Mahal mo ako noong ako ang nagluluto.”
“Noong ako ang naghihintay.”
“Noong ako ang laging umiintindi.”
“Pero noong bumalik si Bianca, pinili mo siya.”
Namula ang mga mata niya.
“Mara, hindi ganoon kasimple.”
“Para sa akin, simple lang.”
Tinuro ko ang pinto.
“Pinili mo siya.”
“At ngayon, pinipili ko ang sarili ko.”
Bago ako umalis, may iniabot ako sa kanya.
Ang garment bag.
Napakunot-noo siya.
Pagkabukas niya rito, tumambad ang Filipiniana bridal gown.
Natigilan siya.
Wala siyang nasabi.
Isa-isang dumaan sa mukha niya ang pagkagulat, pagsisisi, at sakit.
“Ginawa mo talaga ito?”
“Oo.”
“Para sa akin?”
“Dati.”
Lumapit siya.
“Mara, puwede pa nating ayusin—”
“Hindi na.”
Mahinahon ang boses ko.
Pero iyon ang pinakamabigat na salitang nasabi ko sa buong buhay ko.
“Walong buwan kong binurda ang gown na iyan.”
“Pero mas matagal kong binuo ang tiwala ko sa’yo.”
“At iyon ang sinira mo.”
Pagkalipas ng anim na buwan, tuluyan nang naghiwalay sina Gabriel at Bianca.
Nalaman niyang hindi rin pala siya espesyal.
Dahil ang relasyon na nagsimula sa pagtataksil ay nagtapos din sa pagtataksil.
Samantala, unti-unti kong binuo muli ang sarili ko.
Bumalik ako sa trabaho.
Nagbukas ng maliit na negosyo para sa mga handcrafted bridal pieces.
At ang gown na minsang ginawa ko para sa sarili kong kasal?
Naging sentro iyon ng unang bridal exhibit ko.
Maraming babae ang humanga rito.
Marami rin ang naantig sa kuwento nito.
Hindi dahil sa nawalang pag-ibig.
Kundi dahil sa babaeng piniling bumangon pagkatapos masaktan.
Isang taon matapos ang lahat, muli kaming nagkita ni Gabriel.
Mas payat siya.
Mas tahimik.
Mas matanda ang tingin.
“Kamusta ka?” tanong niya.
“Mabuti.”
At totoo iyon.
Hindi na ako nagsisinungaling.
Hindi na ako nagpapanggap.
Hindi na rin ako naghihintay.
“Tama ka,” mahina niyang sabi.
“Ano?”
“Pinili kita noong madali.”
“Pero hindi kita pinili noong pinakamahalaga.”
Tumango ako.
At ngumiti.
Hindi dahil mahal ko pa siya.
Kundi dahil wala na akong galit.
Wala na rin akong hinihinging paliwanag.
Malaya na ako.
At iyon ang pinakamagandang pagtatapos.
Mensahe para sa mga mambabasa:
Ang tunay na pagmamahal ay hindi nasusukat sa tagal ng relasyon, kundi sa katapatan at pagpili sa isa’t isa araw-araw. Kapag may taong paulit-ulit kang pinapalitan, huwag mong sayangin ang sarili mo sa paghabol. Minsan, ang pinakamalaking pagmamahal na maibibigay mo ay ang tapang na piliin ang sarili mong halaga. 