ANG MABIGAT NA HAKBANG PAUWI: DALAWANG TAON AKONG NAGBUWIS NG BUHAY SA GYERA, NGUNIT ANG BUBUNGAD PALA SA AKIN AY ISANG LIHIM NA DUDUROG SA AKING PUSO
Sinasabi nila na ang pinakamasayang bahagi ng pagiging isang sundalo ay ang sandaling matapos ang iyong misyon at makauwi ka sa iyong pamilya. Sa loob ng dalawang taon, iyon ang tanging pinanghawakan ko. Sa bawat gabi na malamig ang simoy ng hangin sa kampo, at sa bawat araw na nakikipagpatintero ako sa kamatayan, ang mukha ng aking asawang si Clara ang nagbibigay sa akin ng lakas upang patuloy na lumaban. Ngunit hindi ko alam na ang pinakamatinding laban na kakaharapin ko ay hindi pala sa gitna ng digmaan, kundi sa mismong tapat ng sarili kong tahanan.
ANG MATAMIS NA PLANO
Dalawang buwan bago ang opisyal na pagtatapos ng aking deployment, nakatanggap ako ng magandang balita. Dahil sa aking dedikasyon at isang matagumpay na operasyon, binigyan ako ng maagang honorable discharge. Napuno ng tuwa ang aking dibdib. Wala akong sinabihan, ni isang mensahe o tawag kay Clara, dahil gusto ko siyang surpresahin.
Sa isip ko, plinano ko na ang bawat detalye. Pagbaba ko ng bus, dadaan ako sa paborito niyang bilihan ng bulaklak at bibilhin ang pinakamagandang pumpon ng mga pulang rosas at sunflower. Lalakarin ko ang kanto papunta sa aming bahay, at pagbukas niya ng pinto, sasalubungin niya ako ng mahigpit na yakap at mga luha ng kagalakan. Isang perpektong pagtatapos sa dalawang taong pangungulila.
Hawak ko ang aking discharge papers sa aking kaliwang kamay, at ang napakagandang bago at sariwang bachy ng mga bulaklak sa aking kanang kamay. Bawat hakbang ko palapit sa aming kalye ay tila bumibilis ang pintig ng aking puso.
ANG PAGBAGSAK NG MGA ROSAS
Nang malapit na ako sa aming bahay, nakita kong nakabukas ang gate ng aming bakuran. May musika na mahinang tumutugtog mula sa loob. Ngumiti ako. Naglilinis siguro si Clara, isip-isip ko.
Ngunit bago pa man ako makatuntong sa unang baitang ng aming ranhang (porch), napatigil ako. Tila umatras ang lahat ng dugo sa aking katawan at nanlamig ang buo kong pagkatao.
Sa mismong bakuran, sa ilalim ng puno ng mangga na sabay naming itinanim noong bago pa lang kaming kasal, nakita ko si Clara. Tumatawa siya—isang napakatamis at masayang tawa na matagal ko nang hindi naririnig sa aming mga video call. Ngunit hindi siya nag-iisa.
Nayakap mula sa likod ni Clara ang aking kababata at pinagkakatiwalaang matalik na kaibigan, si Marco. Pareho silang nakatingin sa isang batang lalaki na humigit-kumulang isang taong gulang, na masayang naglalakad-lakad sa damuhan.
“Ang galing naman ng baby natin! Halika rito kay Papa!” masayang tawag ni Marco sa bata. “Dahan-dahan lang, baka madapa ang anak natin,” malambing na tugon ni Clara habang hinahaplos ang buhok ni Marco.
Sa sandaling iyon, nawalan ng lakas ang aking mga kamay. Bumagsak ang mga bulaklak sa semento. Ang mga pulang talulot ay nangalat sa sahig, kasabay ng pagkadurog ng lahat ng pangarap at tiwala na itinayo ko sa loob ng maraming taon.
Dalawang taon akong nawala. Kung isang taong gulang na ang bata… ibig sabihin, nangyari ito noong mga unang buwan pa lamang ng aking pag-alis.
ANG PAGHARAP SA KATOTOHANAN
Dahil sa tunog ng pagbagsak ng aking bagahe at ng mga bulaklak, napalingon silang dalawa. Parang nakakita ng multo si Clara. Namutla ang kanyang mukha at agad siyang lumayo sa pagkakayakap ni Marco.
“J-Julio… A-Anong ginagawa mo rito? B-Bakit hindi ka nagpasabi?” nanginginig ang boses ni Clara, habang pinipigilan niya ang batang lumapit sa direksyon ko.
Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagwala. Tinuruan ako ng militar na maging kalmado sa gitna ng pinakamalalang sitwasyon, kahit pa ang sitwasyong ito ay mas masakit kaysa sa anumang balang tumama sa akin.
Tiningnan ko si Marco, na ngayon ay nakatungo at hindi makatingin ng diretso sa aking mga mata. Pagkatapos, ibinaling ko ang tingin ko kay Clara. Nakita ko ang takot, pagsisisi, at kaba sa kanyang mga mata.
“Umuwi ako ng maaga para surpresahin ang asawa ko,” malamig kong sagot, ang boses ko ay walang bahid ng emosyon. “Pero mukhang ako ang nasurpresa.”
“Julio, let me explain. Pakinggan mo muna ako, parang awa mo na,” umiiyak na pakiusap ni Clara habang humahakbang palapit sa akin.
Tinaas ko ang aking kamay upang pigilan siya. Tiningnan ko ang discharge papers na hawak ko. Ang papel na sumisimbolo ng aking kalayaan mula sa serbisyo, na sana ay simula ng aming maligayang buhay. Dahan-dahan, nilukot ko ito at ibinulsa.
“Walang kailangang ipaliwanag, Clara. Sapat na ang nakita ko,” mahinahon ngunit mariin kong sabi. Itinuro ko ang bata, pagkatapos ay si Marco. “Kaya pala ang dalang mo nang sumagot sa mga sulat ko. Kaya pala palagi kang puyat. Ipinagkatiwala ko sa iyo ang buhay at puso ko habang nagpapakamatay ako sa trabaho, pero ito pala ang ginagawa ninyo.”
ANG HULING PAGSALUDO
Lumuhod si Clara at humagulgol, pilit na inaabot ang aking mga sapatos, ngunit humakbang ako paatras. Naapakan ko ang isang pulang rosas na nahulog ko kani-kanina lang.
“Ang bahay na ito ay binili ko gamit ang sarili kong ipon,” tiningnan ko si Marco. “Bukas ng umaga, gusto kong wala na kayong lahat dito. Kakausapin ng abogado ko si Clara para sa annulment. Ibibigay ko sa inyo ang kalayaan ninyo, pero hindi ko hahayaang manatili kayo sa pamamahay ko.”
Tinalikuran ko sila. Pinulot ko ang aking mabigat na duffel bag at nagsimulang maglakad palayo sa bahay na minsan kong tinawag na tahanan.
Habang naglalakad ako palayo, naririnig ko ang iyak ni Clara na tinatawag ang pangalan ko, ngunit hindi na ako lumingon. Napagtanto ko na ang pagiging isang sundalo ay hindi lamang nasusukat sa tapang sa paghawak ng baril, kundi sa lakas ng loob na tanggapin ang katotohanan, at ang kakayahang maglakad palayo sa mga taong hindi marunong magpahalaga sa iyong sakripisyo.
Ang maagang pag-uwi ko ay hindi naging isang masayang selebrasyon. Ngunit ito ang naging hudyat upang iligtas ang aking sarili mula sa isang kasinungalingan, at simulan ang isang bagong misyon: ang buuin muli ang sarili kong buhay, nang walang inaasahang iba.