ang babaeng kumakatok sa gitna ng ulan ay may dalang lumang singsing, reseta, at pangalang matagal nang itinago ni doña pilar
bahagi 2: ang babaeng kumakatok sa gitna ng ulan ay may dalang lumang singsing, reseta, at pangalang matagal nang itinago ni doña pilar
Hindi ako agad gumalaw.
Parang may kamay na humawak sa batok ko at pinilit akong manatiling nakaharap sa pintuan.
Sa labas, patuloy ang pagbuhos ng ulan. Bawat patak sa salamin ay parang mga daliring kumakatok din, nakikisabay sa babaeng nasa kabilang panig.
“Gabriel…” muling sabi ng boses. “Pakiusap. Alam kong nandiyan ka.”
Naramdaman kong nanigas ang hangin sa pagitan naming tatlo.
Si Gabriel ay nakatayo pa rin sa tabi ng basag na tasa. Ang mukha niya ay walang kulay. Ang mga mata niya, nakatutok sa pintuan na para bang multo ang naghihintay doon.
Si Doña Pilar naman ay hindi natakot.
Hindi man lang siya nagulat.
Ang ngiti niya ay naroon pa rin.
Manipis.
Malamig.
Parang matagal na niyang alam na darating ang gabing ito.
“Gabriel,” bulong ko, halos hindi lumabas ang boses ko. “Sino iyan?”
Hindi siya sumagot.
Pero ang katahimikan niya ang sumagot para sa kanya.
Kilala niya ang babaeng iyon.
At hindi ordinaryong kakilala lang.
Dahan-dahang bumitaw si Doña Pilar sa pulso niya, saka inayos ang laylayan ng kanyang daster na parang walang basag na tasa sa sahig, walang maputing malapot na likidong kumakalat sa pagitan namin, walang lihim na unti-unting umahon mula sa dilim.
“Huwag mong buksan,” sabi niya.
Hindi iyon pakiusap.
Utos iyon.
Tumingin ako kay Gabriel.
Sa unang pagkakataon, nakita kong nanginginig ang kamay niya.
“Ma…” paos niyang sabi. “Akala ko patay na siya.”
Pakiramdam ko ay may kumalabog sa loob ng dibdib ko.
Patay?
Napalingon ako kay Doña Pilar.
Ang mukha niya ay biglang tumigas.
“Patay na siya sa buhay mo,” sabi niya. “At iyon ang mahalaga.”
Muling kumatok ang babae.
Mas malakas na ngayon.
“Gabriel, alam kong nakikita mo ang mga mensahe ko. Alam kong hindi ikaw ang sumagot sa akin noon.”
Humakbang ako palapit sa pintuan.
Agad akong hinablot ni Doña Pilar sa braso.
Mahigpit.
Masakit.
“Wala kang karapatang makialam sa pamilyang ito.”
Napatingin ako sa kamay niyang nakadakma sa akin.
Sa pamilyang ito.
Hindi niya sinabing bahay namin.
Hindi niya sinabing kasal namin.
Pamilya niya.
At ako, kahit asawa ni Gabriel, ay malinaw na hindi kabilang doon.
Hinila ko ang braso ko palayo.
“Kung wala siyang kinalaman, bakit ayaw n’yo siyang papasukin?”
Hindi sumagot si Doña Pilar.
Kaya ako na ang nagbukas ng pinto.
Sumalubong agad ang malamig na hangin at amoy ng basang semento.
Sa labas, nakatayo ang isang babae, basang-basa mula ulo hanggang paa. Nakadikit sa pisngi niya ang mahabang itim na buhok. Namumula ang mga mata niya, pero hindi siya mukhang baliw o lasing.
Mukha siyang pagod.
Pagod na pagod.
Sa isang kamay, hawak niya ang isang lumang sobre na halos mabasa na ng ulan. Sa kabilang kamay, may nakasabit na maliit na supot na plastik mula sa botika.
Nang makita niya si Gabriel, napaatras siya ng kalahating hakbang.
Para siyang nakakita ng taong inilibing niya noon, biglang nabuhay sa harap niya.
“Gab…” bulong niya.
Hindi gumalaw si Gabriel.
“Isabel,” sabi niya.
Ang pangalan ay lumabas sa bibig niya na parang sugat na muling nabuksan.
Isabel.
Narinig ko ang pangalang iyon minsan.
Sa lumang kahon sa ilalim ng kama.
May litrato doon si Gabriel noong mas bata pa siya, nakangiti sa tabi ng isang babaeng nakasuot ng puting bestida. Nang tanungin ko siya kung sino iyon, sinabi niyang pinsan lang daw sa Pampanga.
Pinsan.
Tiningnan ko ang babaeng nasa pintuan.
Hindi niya tingnan si Gabriel gaya ng tingin ng isang pinsan.
At si Gabriel, hindi rin tumingin sa kanya gaya ng tumitingin sa kamag-anak.
“Bakit ka nandito?” tanong ni Doña Pilar, malamig ang boses.
Tumingin si Isabel sa kanya.
Sa isang segundo, may takot na dumaan sa mukha niya.
Hindi galit.
Takot.
Takot na matagal nang nakaukit.
“Dahil hindi na ako mananahimik,” sabi ni Isabel. “Hindi na, Tita Pilar.”
Napatawa nang mahina si Doña Pilar.
“Tita?” ulit niya. “Matapos mong sirain ang anak ko, may lakas ka pa ng loob tawagin akong tita?”
Niyakap ni Isabel ang basang sobre sa dibdib niya.
“Hindi ko siya sinira. Kayo ang kumuha sa kanya.”
Ang mga salitang iyon ay bumagsak sa sala na parang kidlat.
Napatingin ako kay Gabriel.
Pero si Gabriel ay nakatulala pa rin, tila hindi alam kung kaninong boses ang paniniwalaan.
Lumapit si Isabel sa loob. Tumulo ang tubig mula sa damit niya papunta sa sahig. Walang pumigil sa kanya ngayon. Kahit si Doña Pilar ay umatras, pero hindi dahil sa takot. Para bang binibigyan niya lang ng espasyo ang isang palabas na handa na niyang tapusin.
Inabot ni Isabel ang sobre sa akin.
“Basahin mo.”
Hindi ko agad kinuha.
“Lia,” sabi niya, at ikinagulat kong alam niya ang pangalan ko. “Kailangan mong malaman kung ano ang iniinom ng asawa mo.”
Nanginginig kong binuksan ang sobre.
May mga lumang papel sa loob.
Reseta.
Medical report.
Isang photocopy ng police blotter.
At isang litrato.
Sa litrato, mas batang Gabriel ang nakahiga sa kama ng ospital. Maputla, payat, may benda sa noo. Sa tabi niya, nakaupo si Isabel, umiiyak, hawak ang kamay niya.
Sa likod ng litrato, may petsang nakasulat.
Anim na taon bago kami ikasal.
“Naaksidente kami noon,” sabi ni Isabel. “Pauwi kami mula Tagaytay. Magpapakasal na sana kami pagkatapos ng graduation niya sa masteral.”
Parang may humigpit sa sikmura ko.
Magpapakasal.
Hindi pinsan.
Hindi simpleng kakilala.
Si Isabel ang babaeng nauna sa akin.
“Pagkagising niya sa ospital,” patuloy ni Isabel, “hindi na niya ako maalala. Hindi niya maalala ang engagement namin. Hindi niya maalala ang baby.”
Nabitawan ko ang papel.
“Baby?”
Mabilis na lumingon si Gabriel.
“Anong baby?”
Namula ang mga mata ni Isabel.
“Anak natin, Gabriel.”
Tumigil ang mundo.
Kahit ang ulan, parang biglang lumayo.
Si Gabriel ay umatras, napahawak sa gilid ng mesa.
“Hindi…” bulong niya. “Wala akong anak.”
“Dahil iyon ang sinabi sa iyo,” sagot ni Isabel. “Dahil bawat beses na muntik mo nang maalala, pinapainom ka niya.”
Tumingin kaming lahat kay Doña Pilar.
Tahimik siya.
Masyadong tahimik.
Si Isabel ay kumuha ng maliit na bote mula sa supot ng botika. Kapareho iyon ng boteng nakita ko sa kusina.
Kayumanggi.
Maliit.
Walang label.
“Ito ang pinadala ko sa laboratoryo,” sabi niya. “Nakuha ko sa dating kasambahay ninyo sa Pampanga. Sinabi niyang ito raw ang laging pinapatak ni Tita Pilar sa inumin mo.”
Nanginginig ang boses ni Gabriel.
“Ma… sabihin mong hindi totoo.”
Hindi pa rin nagsalita si Doña Pilar.
Sa halip, lumapit siya sa akin.
Mabagal.
Pagkatapos ay yumuko, pinulot ang isang piraso ng basag na tasa mula sa sahig.
Matalim ang gilid nito.
Nagliwanag ang kidlat sa labas.
At sa liwanag na iyon, nakita kong nakangiti siya.
“Isabel,” sabi niya nang napakalambing. “Hindi ka talaga natuto.”
Humakbang siya papunta sa babae.
Gabriel, parang biglang nagising, humarang sa pagitan nila.
“Ma, tama na.”
Tumigil si Doña Pilar.
Tumingin siya sa anak niya.
Sa una, akala ko masasaktan siya.
Pero hindi.
Ang mukha niya ay nagbago.
Nawala ang lambing.
Nawala ang luha.
Nawala ang maskara.
“Tumabi ka,” sabi niya.
Umiling si Gabriel.
“Hindi.”
Isang segundo lang ang lumipas.
Pagkatapos, mabilis na itinaas ni Doña Pilar ang kamay na may hawak na matulis na piraso ng tasa.
Napasinghap ako.
Sumigaw si Isabel.
Pero hindi si Isabel ang tinutukan niya.
Ako.
Ako ang sinugod niya.
“Kung hindi dahil sa babaeng ito,” sigaw ni Doña Pilar, “hindi ka magigising!”
Hinila ako ni Gabriel palayo, pero nadulas siya sa tubig at maputing likidong kumalat sa sahig.
Bumagsak kami pareho.
Tumama ang balikat ko sa mesa.
Ang sobre ay nabukas, kumalat ang mga papel.
At mula sa pinakailalim nito, lumitaw ang isang birth certificate.
Nakita ko ang pangalan ng bata.
Miguel Rafael De Leon.
Ama: Gabriel De Leon.
Ina: Isabel Mendoza.
Pero ang pumunit sa hininga ko ay ang nakasulat sa ibabang bahagi.
Guardian signature.
Pilar De Leon.
Dahan-dahang tumayo si Isabel, hawak ang papel, luhaan ang mukha.
“Nasaan ang anak ko?” tanong niya.
Si Gabriel ay napatingin sa nanay niya, basag ang boses.
“Ma… nasaan ang bata?”
Doña Pilar, hawak pa rin ang matulis na porselana, tumingin sa aming tatlo.
Pagkatapos ay ngumiti siya.
“Kung gusto ninyong makita si Miguel,” sabi niya, “huwag kayong gagalaw.”
At doon namin narinig.
Mula sa loob ng kuwartong matagal nang sinasabing bodega lamang, may mahinang tunog.
Isang bata.
Umiiyak.
“Lola… natatakot po ako.”