Kinabukasan, pumasok ako sa opisina na parang walang nangyari.
Naka-white blouse ako.
Naka-light makeup.
Maayos ang buhok.
May pearl earrings pa ako, iyong regalong binili ko para sa sarili ko noong ma-promote ako bilang senior product manager.
Sa labas, mukhang normal ako.
Sa loob, binibilang ko ang bawat resibo ng pagkamatay ng kasal ko.
Nakahanda na ang kape ko sa desk.
May sticky note mula kay Mina.
“Ma’am, 10 AM call with Palawan supplier. 2 PM meeting with Japan team.”
Napangiti ako nang mapait.
Palawan supplier.
Hindi ko alam kung sinusubukan ba akong pagtawanan ng tadhana o tinutulungan ako nitong sundan ang tamang pinto.
Una kong tinawagan si Tessa.
Si Tessa ang kaibigan kong nasa corporate reservations ng isang luxury resort network.
Magkasama kami noong nagsisimula pa lang kami sa travel industry.
Siya ang tipo ng babaeng hindi mahilig makialam, pero kapag nangailangan ka ng tulong, alam niyang magtanong nang hindi ka pinapahiya.
—Lara? Ang aga. May emergency booking?
—May ipapa-verify lang ako.
—Work-related?
Huminga ako nang malalim.
—Hindi ko pa alam.
Ipinadala ko ang booking reference, pangalan ni Nico, at pangalan ni Sabrina.
Hindi ko kailangang ipaliwanag lahat.
Tahimik si Tessa nang ilang segundo.
—Sige. Give me twenty minutes.
Dalawampu’t tatlong minuto bago siya tumawag ulit.
Hindi na siya kasinggaan ng boses kanina.
—Lara, nakaupo ka ba?
—Oo.
—Hindi ito first booking nila.
Tumigas ang likod ko.
—Ilan?
—Sa network namin, tatlo. Sa labas, hindi ko alam.
Binasa niya ang record.
Pebrero: Panglao, Bohol.
Abril: Balesin Island Club, booked through affiliated concierge.
Agosto: Coron private yacht day tour with overnight suite.
Disyembre: Amanpulo.
Lahat may parehong notes.
Private check-in.
No public greetings.
No call to registered spouse.
Honeymoon or anniversary setup.
At sa tatlong naunang booking, iisa ang card na ginamit para sa supplement charges.
Corporate credit card ng Villamor Innovations.
Kumpanya ni Nico.
Kumpanyang apat na taon kong tinulungan nang hindi ako opisyal na empleyado.
Noong nagsisimula si Nico, ako ang gumawa ng unang pitch deck niya.
Ako ang nag-edit ng business plan niya habang tulog siya sa dining table.
Ako ang nagpakilala sa kanya sa dalawang hotel groups na naging unang kliyente niya.
Kapag may investor dinner, ako ang pumipili ng venue.
Kapag may foreign guest, ako ang gumagawa ng itinerary.
Kapag may meeting sa gabi, ako ang nag-aabang sa parking para iabot sa kanya ang bagong polo dahil pawis na siya sa unang presentation.
Pero sa corporate card ng kumpanyang iyon, ibang babae ang dinala niya sa suite.
—Lara? Nandiyan ka pa?
—Oo.
—May isa pa.
—Sabihin mo.
—May welcome card noong August booking. Nakalagay, “Happy first anniversary, N and S.”
Napapikit ako.
First anniversary.
Ibig sabihin, hindi sila nagsimula kahapon.
Habang ako ay nagluluto ng arroz caldo para kay Nico noong nilalagnat siya, may first anniversary na silang ipinagdiriwang sa Coron.
Habang ako ay nagpapadala ng gamot sa nanay niya, may babaeng tinatawag niyang “Mrs. Villamor” sa resort.
Habang ako ay nag-iipon ng miles para sa pangarap kong northern lights, ginagamit niya iyon para sa anniversary nila.
—Puwede mo bang isend sa akin lahat?
—Lara, alam mong delikado ito.
—Alam ko.
—Hindi ko puwedeng ibigay ang internal logs.
—Kahit billing summary lang. Kahit timestamps. Kahit redacted.
Narinig ko ang buntong-hininga niya.
—Okay. Pero hindi ito nanggaling sa akin.
—Hindi kita idadamay.
Pagbaba ng tawag, hindi ako umiyak.
Inayos ko ang calendar ko.
Nag-reschedule ako ng 10 AM call.
Nag-cancel ako ng lunch.
Tinawagan ko naman si Atty. Dana Reyes.
Classmate ko siya noong college.
Ngayon, corporate lawyer sa Ortigas.
Diretso siyang magsalita.
Hindi siya mahilig magpaikot.
—Lara, kapag asawa ang involved, dalawang bagay ang una mong isipin: pera at dokumento. Affair hurts, but documents can destroy you.
—May corporate card misuse.
—Good. May paper trail.
—May messages na “papers are ready” at “she won’t touch the shares.”
Tumahimik siya.
—Anong shares?
—Shares ni Nico sa company. Hindi ako nakapangalan, pero conjugal property ang value ng shares after marriage, tama?
—Depende sa property regime ninyo. Kailan kayo kinasal?
—2020.
—May prenup?
—Wala.
—Then presumptive conjugal partnership ang usapan unless may ibang arrangement. Lara, listen carefully. Kung may balak siyang ilipat ang shares or assets without your knowledge, kailangan mong kumilos ngayon, hindi next week.
—Anong kailangan mo?
—Marriage certificate. Copies of property documents. Bank statements. Company registry if accessible. At lahat ng travel receipts.
—May isa pang pangalan. Sabrina Lim.
—Related sa investor?
—Kapatid yata o kamag-anak ni Ezekiel Lim.
—Yata?
—Kailangan kong siguruhin.
—Ako na ang magpapahanap.
Pagkatapos ng tawag, nagpunta ako sa storage cabinet sa opisina.
Doon ko itinago ang lumang external drive ko.
Nasa loob pa rin ang unang pitch deck ng kumpanya ni Nico.
“Villamor Innovations Investor Presentation v1.”
Gawa ko iyon.
May mga gabi noon na halos hindi ko na makita ang screen sa antok, pero tinapos ko pa rin.
Dahil mahal ko siya.
Dahil naniniwala ako sa kanya.
Dahil kapag mahal mo ang tao, minsan ipinapahiram mo hindi lang ang oras mo, kundi pati ang talino mo, koneksyon mo, at hinaharap mo.
Ngayon, kailangan kong gamitin ang parehong talino para iligtas ang sarili ko.
Sa tanghali, nag-text si Nico.
“Lunch ka?”
Sumagot ako:
“May meeting.”
“Pagod ka ba? You seemed off last night.”
Tinitigan ko ang screen.
Dati, ang linyang iyon ay sapat na para lumambot ako.
Ngayon, parang naririnig ko ang hollow sound ng basong may lamat.
“Okay lang ako,” sagot ko.
“Good. Next week Cebu ako, baka hindi ako makauwi before Christmas. Sorry.”
Cebu.
Palawan ang ticket.
Amanpulo ang resort.
Pero Cebu ang sinasabi sa asawa.
Sumagot ako:
“Ingat sa Cebu.”
Wala siyang ideya na ang “ingat” ko ay hindi dasal.
Babala iyon.
Hapon na nang tumawag si Dana.
—Lara, nahanap ko.
Nakatayo ako sa pantry, hawak ang mug na hindi ko nainuman.
—Sino siya?
—Sabrina Ysabel Lim. Twenty-nine. Graduate ng isang private college sa Manila. Currently listed as consultant sa Lim Meridian Holdings.
—Related kay Ezekiel?
—Younger sister.
Hindi ako nagulat.
Mas masakit ang kumpirmasyon kaysa hinala, pero mas malinis din itong hiwain.
—May iba pa ba?
—Meron. Noong isang buwan, nag-register ang isang new company: S&N Lifestyle Ventures OPC.
—S and N?
—Sabrina and Nico, most likely. Si Sabrina ang sole stockholder on paper. Pero may attached service contract with Villamor Innovations.
—Ano ang ginagawa ng company?
—Luxury concierge, travel, and hospitality technology integration.
Napaupo ako sa pantry chair.
Iyon ang field ni Nico.
Iyon din ang field ko.
—Dana, ibig sabihin…
—Puwedeng ginagamit ang old company para pakainin ang new company. Pero kailangan pa natin ng proof.
—At ang papers?
—Hindi pa ako sure. Pero may nakita akong draft deed na ipinadala sa isang notary contact ko for review. Hindi ko pa hawak ang copy. Ang subject: “Waiver of Spousal Claim and Consent to Transfer.”
Para akong binuhusan ng malamig na tubig.
—Hindi ako pumirma ng kahit ano.
—That’s why I’m worried.
Pag-uwi ko ng gabing iyon, sinadya kong maging tahimik.
Nico was unusually kind.
Nag-order siya ng kare-kare mula sa paborito kong restaurant.
Naglagay siya ng bagoong sa maliit na platito dahil alam niyang ayaw kong humawak ng garapon.
—Kumain ka, love. Pumapayat ka na.
Love.
Ginamit niya ulit ang salitang halos isang buwan ko nang hindi naririnig.
Nakakatakot pala kapag ang lambing ay dumating sa maling oras.
Hindi na siya nakakaantig.
Nakakapangilabot.
—May kailangan ka ba sa akin? tanong ko.
Napataas ang tingin niya.
—Bakit naman?
—Wala lang. Ang bait mo ngayon.
Tumawa siya, pero hindi umabot sa mata.
—Bawal na bang alagaan ang asawa?
Gusto kong sabihin:
“Bawal kapag may honeymoon kang iba.”
Pero ngumiti lang ako.
—Hindi naman.
Pagkatapos kumain, naglabas siya ng folder.
Blue folder.
Iyon ang unang pagkakataon na naramdaman kong may sipol sa loob ng tenga ko.
—By the way, may papapirmahan lang ako.
Sinadya kong gawing normal ang boses ko.
—Ano iyan?
—Administrative lang. For company compliance. Since married tayo, kailangan ng spouse acknowledgment sa bank facility.
Bank facility.
Spouse acknowledgment.
Ang mga salitang iyon ay may suot na barong, pero may hawak na kutsilyo.
Iniabot niya ang folder.
Hindi ko agad kinuha.
—Bakit ngayon?
—Deadline bukas. Nakalimutan ko lang.
Binuksan ko.
Nasa ibabaw ang isang simpleng consent form.
May ilang pahina sa ilalim.
Hindi ko ito binasa nang mabilis.
Dahan-dahan kong tiningnan.
May mga legal terms.
Transfer.
Assignment.
Waiver.
Future claims.
Conjugal interest.
Hindi ito simpleng bank facility.
Ito ang papel na magtatanggal sa karapatan ko sa anumang value na puwede kong habulin kapag nilipat niya ang shares o assets.
Parang may maliit na apoy na sumiklab sa ilalim ng dibdib ko.
Pero hindi ko ipinakita.
—Ang haba naman.
—Standard form lang iyan. Hindi mo na kailangang basahin lahat.
Ayun.
Ang linyang naghihiwalay sa asawa at manloloko.
“Hindi mo na kailangang basahin.”
Ngumiti ako.
—Pagod ako. Bukas ko pipirmahan.
Sumimangot siya nang bahagya.
—Love, kailangan na kasi.
—Kung standard lang, hindi naman siguro masisira ang mundo kung bukas.
Tinitigan niya ako.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Pagkatapos, ngumiti siya.
—Okay. Bukas.
Kinuha ko ang folder at inilagay sa tabi ng bag ko.
—Iiwan mo sa akin?
—Oo. Para mabasa ko bago pumirma.
Halatang ayaw niya, pero wala siyang magawa nang hindi nagmumukhang may tinatago.
Nang pumasok siya sa kuwarto, dinala ko ang folder sa study room.
Kinunan ko ng litrato ang bawat pahina.
Page 1.
Page 2.
Page 3.
Hanggang sa makita ko ang huling pahina.
May nakalagay na notary block.
May pangalan ng notaryo sa Mandaluyong.
At sa gilid, may faint pencil note:
“Use scanned signature if needed.”
Hindi ako nakaupo.
Hindi rin ako nakatayo.
Parang ang katawan ko ay biglang naging kahoy.
Use scanned signature if needed.
Kung hindi ako pumirma, may plano silang gamitin ang pirma ko.
Hindi pagtataksil lang.
Hindi holiday affair lang.
Ito ay pagnanakaw ng buhay.
Kinabukasan, nag-file ako ng leave sa opisina.
Sinabi ko kay Nico na pupunta ako sa supplier meeting sa Alabang.
Ang totoo, pumunta ako sa Mandaluyong.
Sa address ng notaryo.
Maliit na office sa second floor ng lumang building.
May photocopy shop sa baba.
May karinderya sa tabi.
Nandoon ang amoy ng ink, alikabok, at murang kape.
Pumasok ako.
Isang babae sa reception ang tumingin sa akin.
—Yes, ma’am?
—May ipa-verify lang akong document.
Ipinakita ko ang picture ng notary block.
Bigla siyang nag-iba ng mukha.
Halos hindi halata, pero nakita ko.
Sanay akong magbasa ng booking agents na nagsisinungaling tungkol sa sold-out rooms.
Pareho lang ang mata nila.
—Wala po kaming ganyang transaction.
—Hindi ko pa sinasabi ang pangalan ng kliyente.
Namula siya.
—Ay, akala ko po…
Bago siya makatapos, may lalaking lumabas mula sa loob.
Mid-fifties.
Naka-barong.
May tiyan.
—Ano po iyon?
Ngumiti ako.
—Atty. Mendoza?
—Yes.
—Ako si Lara Villamor. May document po yata na gagamitin ang pangalan at pirma ko.
Nakita ko kung paano nawala ang kulay sa mukha niya.
Hindi siya nagulat na parang unang beses niyang narinig ang pangalan ko.
Nagulat siya dahil dumating ako nang buhay na buhay at may hawak na ebidensya.
—Ma’am, baka may misunderstanding.
—Good. Mahilig ako sa clarification.
Nilabas ko ang phone ko at pinakita ang litrato ng note.
“Use scanned signature if needed.”
Hindi na siya nagsalita agad.
Doon ko alam na tama ako.
Hindi sapat ang galit dito.
Kailangan ng diskarte.
Lumabas ako ng opisina makalipas ang dalawampung minuto na may voice recording sa bag ko.
Hindi diretsong pag-amin.
Pero sapat na para marinig ang takot.
“Ma’am, pinadala lang po sa amin for pre-notarial review.”
“Hindi pa po notarized.”
“May representative po si Mr. Villamor.”
“Akala po namin aware kayo.”
Aware.
Ang salitang ginagamit ng mga duwag kapag nahuli.
Pagkatapos, nagpunta ako sa bank.
Hindi sa branch namin.
Sa branch kung saan may kilala akong relationship manager mula sa travel industry events.
Si Carlo.
Nagkita kami sa coffee shop sa loob ng mall.
Hindi ko siya hiningan ng bawal.
Hindi ko siya pinilit gumawa ng ilegal.
Tinanong ko lang kung may loan facility ang company ni Nico na nangangailangan ng spousal consent.
Tumitig siya sa akin nang matagal.
—Lara, hindi ako puwedeng mag-disclose.
—Alam ko.
—Pero bilang kaibigan, sasabihin ko ito. Huwag kang pipirma ng kahit anong hindi binasa ng lawyer mo.
—May naka-file na ba?
Hindi siya sumagot.
Pero minsan, mas malakas ang katahimikan kaysa oo.
—May scanned copy ba ng ID ko?
Muling katahimikan.
—Carlo.
Napabuntong-hininga siya.
—Mag-request ka ng formal verification. In writing. Sabihin mo may suspected unauthorized use of identity.
—So meron.
—Hindi ko sinabi iyan.
Pero sinabi na niya.
Noong gabing iyon, naglinis ako ng bahay.
Hindi dahil gusto kong maging mabuting asawa.
Kundi dahil hinahanap ko ang lahat ng papel.
Old tax records.
Insurance policies.
Property documents.
Marriage certificate.
Bank statements.
Habang nag-aayos ako ng drawer, nakita ko ang lumang Christmas card na ibinigay ni Nico noong unang taon naming kasal.
“Thank you for believing in the man I’m still trying to become.”
Napaupo ako sa sahig.
Hindi ako umiyak dahil mahal ko pa siya.
Umiyak ako dahil naawa ako sa babaeng naniwala noon.
Ang babaeng iyon ay hindi tanga.
Mabait lang siya.
At ang kabaitan, kapag napunta sa maling tao, ginagawa nilang susi para pasukin ang lahat ng kuwarto ng buhay mo.
Maya-maya, pumasok si Nico.
—Anong ginagawa mo?
—Nag-aayos lang ng drawer.
—Bakit?
—Magpa-Pasko. Gusto kong maglinis.
Lumapit siya at nakita ang papers.
Sandaling nanigas ang panga niya.
—Bakit kailangan mong ilabas lahat iyan?
—Ayaw mo?
—Hindi naman. Baka mawala.
—Hindi mawawala. Mas maingat ako kaysa sa iyo.
Nagtama ang mga mata namin.
May bagay siyang gustong itanong.
May bagay akong gustong isampal.
Pero pareho kaming nanahimik.
Kinabukasan, tumawag ulit si Dana.
—May copy na ako ng draft deed.
—Send mo.
—Lara, brace yourself.
Ibinaba ko ang tawag at binuksan ang email niya.
Subject:
“URGENT: Review immediately.”
Binasa ko ang draft.
Habang binabasa ko, unti-unting lumamig ang palad ko.
Hindi lang shares ang ililipat.
Kasama sa schedule of assets ang condo unit namin sa Taguig.
Ang SUV.
Ang investment account.
At isang insurance policy na hindi ko alam na binago.
Beneficiary:
Sabrina Ysabel Lim.
Relationship:
Fiancée.
Fiancée.
Asawa pa ako.
Buhay pa ako.
May singsing pa sa daliri ko.
Pero sa dokumento nila, fiancée na siya.
At ako?
Ako ang sagabal na aalisin gamit ang scanned signature.
Hindi ko alam kung gaano katagal akong nakatitig sa screen.
Ang narinig ko lang ay sariling tibok ng puso ko.
Malakas.
Mabagal.
Parang may martilyong bumabagsak sa loob ng dibdib ko.
Pagkatapos, tumawag si Tessa.
—Lara, may bagong update sa Amanpulo booking nila.
—Ano?
—Nag-request sila ng private dinner sa beach.
—Okay.
—At may note mula sa guest:
“Please prepare proposal-style setup, but no visible engagement wording.”
Natigilan ako.
—Proposal?
—Mukhang oo.
—Pero fiancée na ang nakalagay sa document.
—Lara…
—Ano pa?
Tahimik siya sandali.
—May courier instruction. May package na ipapadala sa resort bago sila dumating.
—Package?
—Small velvet box. From a jewelry store in Greenbelt.
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil kapag sobra na ang sakit, minsan tunog tawa na ang unang lumalabas.
Nico bought another woman a ring.
With what money?
With company money?
With money from accounts he hid?
With money from a life we built together?
Noong gabing iyon, bumalik siya nang late.
Amoy alak.
Hindi lasing.
Masaya lang.
Ang ganitong saya ang hindi ko nakikita sa kanya kapag kasama ako.
—Late ka, sabi ko.
—Dinner with investors.
—Kasama si Mr. Lim?
Tumango siya habang naghuhubad ng relo.
—Oo.
—Kasama kapatid niya?
Tumigil siya.
Isang segundo lang.
Pero sapat.
—Sinong kapatid?
—Wala. Akala ko may nabanggit ka dati.
Tumalikod siya.
—Hindi ko alam ang sinasabi mo.
Sinundan ko siya ng tingin.
Dati, kapag nakikita ko ang likod niya, iniisip kong iyon ang likod ng lalaking uuwian ko habang buhay.
Ngayon, likod na lang iyon ng taong tumatakas.
Ilang araw bago ang biyahe, nagpatuloy ang dula.
Si Nico ay naging mas maalaga.
Nagpapadala siya ng lunch sa opisina.
Tinatawag niya akong “love” sa harap ng driver.
Hinahawakan niya ang kamay ko kapag nasa elevator.
Kung hindi ko alam ang totoo, baka naisip kong bumabalik na kami sa dati.
Pero alam ko na.
Minsan, kapag ang manloloko ay malapit nang makatakas, nagiging mabait siya hindi dahil nagsisisi.
Nagiging mabait siya dahil ayaw niyang maingay ang pinto habang isinasara niya ito sa mukha mo.
Dalawang araw bago ang “Cebu trip,” nagpunta kami sa bahay ng mga magulang niya sa Quezon City.
May simpleng dinner.
Tinola.
Fried tilapia.
Mango float na paborito ng nanay niya.
Akala ko normal family dinner lang.
Mali ako.
Pagkatapos kumain, inilabas ng biyenan kong si Mommy Elvie ang maliit na sobre.
—Lara, anak, may ipapakiusap lang kami.
Napatingin ako kay Nico.
Hindi niya ako tiningnan.
—Ano po iyon?
Ngumiti ang biyenan ko ng ngiting palaging ginagamit ng matatandang babae kapag may hihingin pero ayaw magmukhang nanghihingi.
—Alam mo naman, lumalaki na ang kumpanya ni Nico. Minsan, ang asawa kailangan marunong sumuporta, hindi puro tanong.
Puro tanong.
Parang ako pa ang problema.
Itinulak niya ang sobre palapit sa akin.
—Pirmahan mo na lang ito. Para hindi na ma-stress si Nico.
Binuksan ko.
Isa pang consent form.
Mas maikli.
Mas simple.
Mas mapanganib dahil mukhang harmless.
—Ano ito?
Si Nico ang sumagot.
—Same lang sa sinabi ko. Bank requirement.
—Bakit nasa inyo, Mommy?
Sumagot ang biyenan ko bago pa makapagsalita si Nico.
—Kasi alam naming matigas ang ulo mo minsan.
Ngumiti ako.
—Matigas po?
—Anak, huwag mo sanang masamain. Pero may mga babaeng kapag hindi mabigyan ng anak ang asawa, dapat bumawi man lang sa suporta.
Doon tumahimik ang buong mesa.
Hindi dahil nagulat sila.
Kundi dahil alam nilang lalabas ang linyang iyon.
Matagal na palang nakapila.
Hindi kami nagkaanak ni Nico.
Hindi dahil ayaw ko.
Hindi dahil ayaw niya.
Dahil dalawang beses akong nalaglagan.
Dalawang beses akong umuwi mula ospital na may katawan na parang walang laman.
Dalawang beses akong humingi ng tawad sa kanya kahit walang kasalanan ang katawan ko.
At ngayon, ginagamit iyon ng nanay niya para papirmahin ako sa pagnanakaw ng anak niya.
Hawak ko ang baso ng tubig.
Hindi ko ito ibinato.
Hindi ko binuhos.
Ininom ko.
Dahan-dahan.
Pagkatapos, tumingin ako sa kanya.
—Mommy, kung hindi po ako makapagbigay ng anak, ibig sabihin po ba puwede na akong lokohin?
Namula siya.
—Ay, bakit mo naman iniisip iyan?
—Kayo po ang nagbukas ng usapan tungkol sa pagkukulang.
Sumabat si Nico.
—Lara, not here.
—Saan? Sa Amanpulo?
Nakita ko kung paano namutla si Nico.
Pati ang tatay niya ay napaangat ng ulo.
Ang biyenan ko ay napahinto, hawak pa rin ang kutsara.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Pagkatapos, ngumiti ako.
—Joke lang. Ang seryoso ninyo naman.
Tumayo ako.
—Kailangan ko nang umuwi. May maaga akong meeting.
Hindi ako hinabol ni Nico sa labas.
Hindi niya kaya.
Dahil sa sandaling iyon, alam niyang may alam ako.
Pero hindi niya alam kung gaano karami.
At iyon ang unang tunay kong sandata.
Kinabukasan, pumunta ako sa opisina ni Nico.
Hindi ako nagpaalam.
Hindi rin ako nagtanong.
Dala ko ang isang box ng pastries, pang-front lang, para magmukhang mabait na asawang dumalaw.
Receptionist ang unang nakakita sa akin.
—Ma’am Lara! Long time no see po.
Ngumiti ako.
—May meeting ba si Nico?
—Nasa conference room po with Ma’am Sabrina and Sir Ezekiel.
Ma’am Sabrina.
Hindi “Ms. Lim.”
Hindi “consultant.”
Ma’am.
Pamilyar.
Sanay.
Parang matagal na siyang bahagi ng opisina.
—Ah, nandito pala siya.
Kinabahan ang receptionist.
—Ay, ma’am, baka confidential po…
—Okay lang. I’ll wait.
Umupo ako sa lobby.
Sa glass wall ng conference room, kita ko ang anino nila.
Si Nico.
Isang matangkad na lalaki na siguro ay si Ezekiel.
At isang babaeng nakaputi.
Mahaba ang buhok.
Payat.
Maayos ang postura.
Hindi ko makita nang buo ang mukha, pero nakita ko kung paano lumapit si Nico sa kanya.
Hindi pang-business.
Hindi pang-consultant.
Hinawakan niya ang likod ng upuan nito habang yumuyuko para may ipakita sa laptop.
Isang kilos na dating sa akin lang niya ginagawa.
Maya-maya, lumabas ang office admin.
Si Ate Lorna.
Matagal na siya sa kumpanya ni Nico.
Noong maliit pa ang office, siya ang gumagawa ng kape sa amin habang inaayos ko ang pitch deck ni Nico.
Nakita niya ako at biglang nanlaki ang mata.
—Ma’am Lara.
—Ate Lorna.
Lumapit siya.
May lungkot sa mukha niya.
Hindi awa.
Guilt.
—Kumusta ka na?
Hindi siya agad sumagot.
—Ma’am… sorry.
Dalawang pantig lang.
Pero sapat para mabuksan ang isa pang pinto.
—Bakit ka nagsosorry?
Nangingilid ang luha niya.
—Akala ko po alam ninyo.
—Alin?
Lumunok siya.
Tumingin sa conference room.
Pagkatapos, halos pabulong niyang sinabi:
—Pinakilala po siya ni Sir Nico sa bagong investors as his future wife.
Hindi ako kumurap.
—Kailan?
—Two months ago po. Sa dinner sa Makati Shang.
Future wife.
Habang legal wife ako.
Habang ako ang nagbabayad ng electricity bill namin.
Habang ang mga damit niya ay ako pa ang nagpapadala sa laundry.
—May photos? tanong ko.
—Meron po yata sa company drive. Pero…
—Ate Lorna, may ginagawa ba silang documents gamit ang pangalan ko?
Doon siya napaatras nang kaunti.
Takot.
Hindi sa akin.
Sa kung anong alam niya.
—Ma’am, ayoko pong madamay.
—Hindi kita idadamay.
—May nakita po akong scanned IDs ninyo sa folder ni Sir Paolo.
—Sino si Paolo?
—Finance officer po. Siya po ang gumagawa ng reimbursements.
—Anong folder?
Napatingin siya sa paligid.
Pagkatapos, kinuha niya ang maliit na papel mula sa desk at mabilis na isinulat ang isang file path.
Hindi niya ito iniabot nang halata.
Iniipit niya ito sa ilalim ng box ng pastries.
—Ma’am, please. Hindi ako nagsabi.
—Hindi ka nagsabi, Ate Lorna. Nakita ko lang.
Lumabas ako ng opisina ni Nico bago matapos ang meeting nila.
Sa elevator, binuksan ko ang papel.
Nakasulat:
“Shared Drive > Finance > Legacy > LV Docs > scan_LMV_ID, signature, marriage cert, passport.”
LV.
Lara Villamor.
May folder sila para sa akin.
Parang file ako.
Parang hindi tao.
Parang asawa na puwedeng i-copy, i-paste, at burahin.
Pagbalik ko sa opisina, tinawagan ko ang IT contact namin na dating nagtrabaho sa cybersecurity.
Si Jomar.
Hindi ko siya pinagawa ng hacking.
Sinabi ko lang na kailangan kong ma-secure ang sarili kong devices, email, at digital signature.
Pinapunta ko siya sa coffee shop sa baba.
Dala niya ang laptop niya at mukha ng taong sanay makakita ng kalokohan.
—Ate Lara, change passwords agad. Banking, email, cloud, airline miles, everything.
—May na-access kaya sila?
—Kung may copy sila ng ID at signature mo, assume worst-case.
Assume worst-case.
Iyon na ang bagong motto ng buhay ko.
Pinalitan ko lahat ng passwords.
Nag-enable ako ng two-factor authentication.
Tinanggal ko si Nico bilang authorized user sa miles family pool.
Nag-freeze ako ng redemption.
Nagpadala ako ng formal complaint sa airline.
Hindi ko kinansela agad ang trip.
Hindi pa.
Minsan, kailangan mong hayaang lumakad ang daga papunta sa bitag.
Hindi dahil malupit ka.
Kundi dahil kapag hinuli mo ito sa gitna ng kusina, sasabihin nilang naglalakad lang siya.
Pero kapag nasa loob na siya ng kahong may keso, tapos may resibo pa, tapos may CCTV, wala na siyang palusot.
Noong gabi bago ang flight nila, nag-empake si Nico.
Hindi sa harap ko.
Sa guest room.
Sabi niya, ayaw niya raw akong maistorbo.
Narinig ko ang tunog ng zipper.
Narinig ko ang paghila niya sa drawer.
Narinig ko ang pag-spray niya ng pabango.
Iyong matamis na vanilla.
Hindi niya pabango.
Pabango niya para sa kanya.
Pumasok ako sa guest room nang hindi kumakatok.
Napatigil siya.
—May kailangan ka?
—Titingnan ko lang kung dala mo ang charger mo. Lagi mong nakakalimutan.
—Nadala ko na.
Nakita ko ang bagong linen shirt sa maleta.
White.
Resort wear.
Hindi damit pang-Cebu meeting.
Nakita ko rin ang maliit na black box sa gilid, kalahating natatakpan ng medyas.
Hindi ko hinawakan.
Hindi ko kailangang buksan.
Alam ko na kung ano iyon.
—Ang ganda ng shirt mo, sabi ko.
—Client dinner.
—Sa Cebu?
—Oo.
Ngumiti ako.
—Mainit doon. Bagay ang linen.
Tumingin siya sa akin na parang sinusubukan akong basahin.
Pero late na.
Matagal ko na siyang nabasa.
Kinabukasan, Miyerkules.
Umalis siya ng 5:30 ng umaga.
Hinalikan niya ako sa noo.
—Ingat ka dito, love.
Hindi ko iminulat ang mata ko agad.
Nagkunwari akong antok.
—Ingat sa Cebu.
Narinig ko ang pinto.
Click.
Pagkalipas ng sampung minuto, bumangon ako.
Nakabihis na ang damit ko sa likod ng pinto.
Black slacks.
Cream blouse.
Low heels.
Hindi panghabol ng asawa.
Pangharap ng gera.
Sa NAIA private terminal, hindi ako pumasok agad.
Nasa loob ng sasakyan ko si Dana, ang lawyer ko.
Kasama rin namin si Jomar, dala ang printed packet ng digital security report.
Si Tessa ay nasa kabilang linya, naka-standby.
Nakausap na rin namin ang airline fraud desk.
Naka-notify ang bank.
At may email na nakaschedule sa board ng Villamor Innovations, sa auditors, at kay Ezekiel Lim mismo.
Pero hindi pa namin pinapadala.
Gusto kong makita muna niya.
Gusto kong makita kung anong mukha ang isusuot ng lalaking apat na taon kong tinawag na asawa kapag nahuli siya hindi ng sigaw, kundi ng ebidensya.
Alas-sais y medya, dumating si Nico.
Hindi siya mukhang business traveler.
Naka-linen jacket.
Sunglasses.
May dala siyang leather duffel.
Limang minuto pagkatapos, bumaba si Sabrina mula sa isang puting Alphard.
Sa personal, mas bata siya tingnan.
Maganda.
Tahimik ang mukha.
Iyong ganda ng babaeng lumaki na laging may sumasalo bago siya madapa.
Lumapit si Nico sa kanya.
Kinuha ang maleta niya.
Hinawakan ang kamay niya.
Hindi lihim.
Hindi nagmamadali.
Parang sanay.
Parang tama.
Doon ko naramdaman ang huling sinulid ng awa na naputol sa loob ko.
Hindi na ito tungkol sa sakit ko.
Tungkol na ito sa respeto sa sarili ko.
Lumabas ako ng sasakyan.
Lumapit kami nina Dana.
Nakita ako ni Nico bago pa kami makalapit sa counter.
Huminto siya.
Para siyang taong biglang nakakita ng multo.
Sabrina followed his gaze.
Nakita niya ako.
Hindi siya nagulat na parang hindi niya ako kilala.
Nagulat siya dahil hindi niya inasahang darating ako.
Ibig sabihin, kilala niya ako.
Alam niyang may asawa si Nico.
Alam niyang may Lara Villamor.
At pinili pa rin niyang gamitin ang “Mrs. Villamor” sa honeymoon setup.
—Lara, sabi ni Nico.
Isang pangalan.
Walang explanation.
Walang Cebu.
Walang client.
Walang work.
Tiningnan ko ang kamay nilang magkahawak.
Dahan-dahan itong binitawan ni Sabrina.
—Good morning, sabi ko.
Namumutla si Nico.
—Anong ginagawa mo dito?
—Same question.
Hindi siya nakasagot.
Si Dana ang lumapit sa airline staff at nagpakilala.
Ako naman, tumingin kay Sabrina.
—Ikaw si Sabrina Lim?
Itinaas niya ang baba.
—Yes.
—Nice to finally meet the woman using my surname in resort bookings.
Namula siya.
—I think you’re misunderstanding.
Napangiti ako.
—Good. Mahilig ako sa clarification.
Bago pa siya makasagot, tumunog ang phone ni Nico.
Sunod-sunod.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Nakita ko ang pangalan sa screen niya.
Ezekiel Lim.
Kuya Zek.
Hindi niya sinagot.
Tumingin siya sa akin, ngayon ay may takot na.
—Lara, what did you do?
Hindi ako ang sumagot.
Si Dana.
—We sent the first packet.
Doon ko nakita kung paano gumuho ang mukha ni Nico.
Pero bago pa siya tuluyang makapagsalita, may isa pang sasakyan na huminto sa harap ng private terminal.
Bumukas ang pinto.
Lumabas si Ezekiel Lim mismo.
Hindi siya tumingin agad kay Nico.
Hindi rin kay Sabrina.
Sa akin siya tumingin.
At ang unang sinabi niya ay hindi ang inaasahan ko.
—Mrs. Villamor, hindi ikaw ang unang asawang niloko nila.
Napatigil ako.
Pati si Nico ay napaangat ang ulo.
Si Sabrina ay biglang sumigaw:
—Kuya, don’t!
Doon ko nalaman na may mas malalim pa sa kabit.
At hindi lang pala buhay ko ang ginamit nila.